ارک قالاسی - مقاله

دریاچه ی ارومیه، جنایتی بین المللی

ارک قالاسی — Tue, 27 Sep 2011 15:51:02 GMT

دریاچه ی ارومیه، جنایتی بین المللی

امیر مردانی

ارک قالاسی - (("انسان از حقوقی بنیادین برای داشتن آزادی، برابری و شرایط مناسب زندگی در محیط زیستی که به او اجازه ی زندگی با حیثیت و سعادتمندانه را بدهد، برخوردار است"

اصل اول اعلامیه ی کنفرانس سازمان ملل متحد درباره ی محیط زیست 1972))

دریاچه ی ارومیه، جنایتی بین المللی

امیر مردانی

اصل اول اعلامیه ی کنفرانس سازمان ملل متحد درباره ی محیط زیست 1972))

با کمی جستجو و صرف اندکی وقت می توان دریافت سابقه ی اعتراض به تغییر اکولوژی دریاچه ارومیه موضوع روزهای اخیر نبوده و بسیاری از فعالان طرفدار محیط زیست و فعالین سیاسی آذربایجان بارها اعتراض خود را به تغییر بی بازگشت شرایط این دریاچه که یکی از پدیده های مورد علاقه طرفداران محیط زیست در جهان است، ابراز کرده اند. تظاهرات 13 فروردین 1389 در جوار دریاچه ی ارومیه و بازداشت دهها تن، تظاهرات 13 فروردین 1390 در شهرهای تبریز و ارومیه و بازداشت مجدد دهها تن، و النهایه وقایع سه هفته ی اول شهریور 1390 مشتی از خروار اعتراضات روی داده در سالیان اخیر به شمار می روند. در این میان اما، آشکار شدن اسامی بخشی از بازداشت شدگان و حجم گسترده ی دستگیریها از یک سو، و ادغام و همراهی مباحث زیست محیطی-حقوق بشری در هفته های اخیر این سوال جدید را بیش از پیش جلوه داده، که اصولا رابطه ی حاکم بر این دو موضوع به طور اعم و در مورد دریاچه ی ارومیه به شکل اخص چیست و چگونه شکل می گیرد.

اعتراضاتی که اخیرا بابت خشک شدن دریاچه ارومیه در آذربایجان شعله ور شده است، هویتی چندگانه داشت. بارزترین هویت آن، اولین اعتراضات زیست محیطی در تاریخ خاورمیانه است که تنها گروه های فعال طرفدار حفظ محیط زیست و احزاب سبز آن را رقم نزدند، بلکه علاوه بر آن ها و بسیار بیشتر از آنان، آحاد مردم با پیشرویی فعالین سیاسی آذربایجان ابتدا به اهمیت چنین حادثه ی زیست محیطی پی برده و سپس آن را در حدی وسیع انعکاس دادند. این اعتراضات در عین حال نشان می داد که پارمترهای سوشیودرام جامعه نیز بسیار بالاست. سوشیودرام معیاری است در برخی از نظریات جامعه شناسی امروز که با آن میزان همبستگی گروهی در پیوستن به خواسته هایی عمومی را می سنجند، که با یک جرقه یا بهانه شروع به انفجار و گسترش می کند. اتاقی را تصور کنید که از گاز متراکم شده، به طوری که یک جرقه منجر به انفجار می شود؛ این که آن جرقه کی زده می شود، قابل پیش بینی و حتی جلوگیری نیست، اما برای عدم تراکم و انباشت گاز می توان برنامه ریزی نمود. مردم ایران و ساکنین آذربایجان در چنین وضعی اند؛ یعنی با چنان تراکمی از نارضایتی ها و خواسته های معوقه مواجهیم که هر جرقه ای می تواند به یک اعتراض عمومی مبدل شود. حکومت های دیکتاتور و حتی بسیاری از سیاستمداران بی سواد با راهنمایی های غلط اشخاص امنیتی-اطلاعاتی تصور می کنند که مشکل از جرقه است و می توان جلوی آن را گرفت، ولی مشکل نه از جرقه است و نه می توان جلوی آن را گرفت و زمان جرقه نیز نه قابل پیش بینی و نه قابل جلوگیری است. بلکه مشکل از تراکمی از خواسته ها و حقوق معوقه است که به تراکم و انفجار جامعه به بهانه یک جرقه منتهی می شود.

جمهوری اسلامی نیز بسان دیگر حکومتهای دیکتاتور، از هر گونه اجتماع مردم به شکل سازماندهی شده یا خود جوش به شدت در هراس است و هر جرقه ای را زمینه ساز شعله ور شدن آتش زیر خاکستر و زنده شدن جنبش اجتماعی می بیند. نهادهای اطلاعاتی معتقدند نطفه هر حرکت اجتماعی را ولو غیر سیاسی باید خفه کرد و تصور می کنند چه بسا مثل دومینو با افتادن اولین مهره تا اخرین مهره بریزد. مساله ی دریاچه ی ارومیه هم مانند دیگر موضوعات اجتماعی دیگر به یک موضوع امنیتی و سیاسی تبدیل شده است و با مردمی که نگران خشک شدن دریاچه هستند مانند فعالان سیاسی برخورد میشود و رسانه های وابسته به حکومت، همچون همیشه، کشورهای خارجی را در این سلسله اعتراضات موثر و عامل اصلی این مخالفت ها می دانند .حکومت هر حرکت اعتراضی را در آذربایجان تجزیه طلبانه جلوه می دهد تا بتواند با این حرکتها با سخت ترین روشها برخورد کند. زندانهای این مناطق از بدترین استانداردهای نگهداری برخوردار هستند. اخبار نقض حقوق بشر در این مناطق به خوبی پوشش داشته نمی شود و برخوردهای داخل زندان با شدت بیشتری صورت می پذیرد.

محیط زیست و حقوق بشر

گرچه مدتهاست بشر متوجه اهمیت محیط زیست در زندگی خود شده است، اما دهه های آخر قرن بیستم را باید زمان اوج طرح مسائل زیست محیطی دانست. امروزه خطر بزرگی که بشر از ناحیه ی مشکلات زیست محیطی احساس می کند، نه تنها آرامش و امنیت زندگی او را بر هم زده، که موجودیت او را هم در معرض تهدید و خطر قرار داده است. بنابراین، در کنار مشکلاتی که بشر امروز دارد، فاجعه ی به هم خوردن تعادل زیست محیطی اگر نگوییم مهم ترین، یکی از مهم ترین مسائل و دغدغه های اوست. از این رو به منظور حفظ و حراست از طبیعت و محیط زیست، به تدریج اندیشه ی وضع قواعد و مقررات جهانی شکل گرفت و از رهگذر کنفرانس ها و سازمان های بین المللی تکامل یافت. در این قواعد و مقررات، حفاظت از محیط زیست مورد تأکید قرار گرفت و معیارهای جهانی مشترکی جهت به نظم در آوردن فعالیتهای مرتبط با محیط زیست انجام شد. اما اقدامات در مورد محیط زیست در همین جا متوقف نشد، بلکه با مطرح شدن مسائل مربوط به حقوق بشر که با انتشار اعلامیه ی جهانی حقوق بشر ١٩٤٨ و میثاق های بین الملل ی ١٩٦٦ جایگاهی رفیع در نظام بین المللی به خود اختصاص داد مسأله ی محیط زیست نیز وارد مرحله ی تازه ای شد، تا این که در سال ١٩٧٢ در اعلامیه ی استکهلم بین حقوق بشر و محیط زیست رابطه و پیوندی اساسی برقرار گردید .

در ماده ی یک این اعلامیه آمده است: انسان از حقوقی بنیادین برای داشتن آزادی، برابری و شرایط مناسب زندگی در محیطی که به او اجاز ه ی زندگی با حیثیت و سعادتمندانه را بدهد، برخوردار است. او رسما حفاظت و بهبود محیط زیست برای نسلهای حاضر و آینده را بر عهده دارد". پیش طرح سومین میثاق بین المللی حقوق همبستگی ١٩٨٢، دارا بودن حق بر محیط زیست را یکی از اشکال حرمت و حیثیت انسانی تلقی کرده که مکمل حقوق بشر برای نسل حاضر و شرط تحقق آن برای نسل های آینده است. بر اساس ماده ی ١٥ این پیش طرح، دولت های عضو متعهد می گردند که شرایط طبیعی حیات را دچار تغییرات نامساعدی نکنند که به سلامت انسان و بهزیستی جمعی صدمه وارد کند . منشور جهانی طبیعت نیز اصول ١٤ تا ٢٤ خود را به نحوه ی به کار بستن و اجرای اصول مربوط به دارا بودن حق بر محیط زیست و حفاظت از آن اختصاص داده است. همچنین مواد ١ و ١٠ اعلامیه ی ریو نیز حاوی قواعدی مشابه هستند. در عمر کوتاه حقوق بین الملل محیط زیست، شاهد تصویب حجم عظیمی از اسناد بین المللی مرتبط با حفاظت از محیط زیست کره ی زمین هستیم. بیش از 1000 معاهده ی دو جانبه، 400 معاهده ی چند جانبه و متجاوز از 300 سند مصوب سازمان های بین الدولی، حاوی قواعد مربوط به حفاظت از محیط زیست می باشند. همین روند رشد در حقوق داخلی کشورها نیز در رابطه با محیط زیست ملاحظه می شود. امروزه تقریبا تمام کشورهای دنیا، قوانین و مقرراتی را درباره ی حفاظت از محیط زیست وضع نموده اند که اگر تمامی آنها را جمع کنیم به رقمی بالغ بر 4000 خواهد رسید. این دستاوردها هرچند به لحاظ اجرایی هنوز به طور کامل استقرار نیافته اند، اما نباید اهمیت آنها ناچیز جلوه داده شود، چرا که به بهایی گزاف به دست آمده اند. بی شک، اهمیت حق بر محیط زیست که محل تلاقی دو موضوع مهم و مورد بحث محافل علمی، سیاسی و حقوقی جهان، یعنی "حقوق بشر" و "محیط زیست" است، بر کسی پوشیده نیست، زیرا حق بر محیط زیست به مثابه ی پیش نیازی برای دیگر حقوق بشر است، چرا که برای بهره مند شدن انسان ها از این حقوق، فرض بر این است که آنان از حداقل سلامتی و تندرستی برخوردار باشند. بدین ترتیب حق برخورداری از محیط زیست سالم را می توان در بنیادی ترین حق شناخته شده در منشور ملل متحد، یعنی حق حیات یافت.

در حال حاضر، حق بر محیط زیست توسعه یافته ترین موضوعی است که به عنوان حقوق همبستگی(حقوق رابط بین محیط زیست و حقوق بشر) مورد بحث و تحلیل قرار گرفته است. در متون و اسناد بین المللی تعریفی از حق بر محیط زیست ارائه شده است، اما مواد ١٤ و ١٥ پیش طرح سومین میثاق بین المللی حقوق همبستگی در بیان حق بر محیط زیست می گوید:"هر انسان و کلیه ی انسانها به صورت گروهی حق دارند از محیط سالم و متعادل از نظر زیست محیطی و مساعد برای توسعه ی اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حقوقی برخوردار گردند" و "دولتهای عضو متعهد میگردند که شرایط طبیعی حیات را دچار تغییرات نامساعدی ننمایند که به سلامت انسان و بهزیستی جمعی صدمه وارد کند". از منابع حق بر محیط زیست و اسناد جهانی می توان به نمونه های زیر اشاره نمود: اعلامیه ی استکهلم؛ پیش طرح سومین میثاق بین المللی حقوق همبستگی 1982؛ منشور جهانی طبیعت؛ اعلامیه ی ریو؛ پروتکل الحاقی به کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر 1988؛ قطعنامه ی 94\45 مجمع عمومی سازمان ملل؛ اعلامیه ی 1989 لاهه؛ اصول مصوب کنفرانس وزرای اتحادیه ی اروپا در 25 اکتبر 1995.

با تکیه بر مصوبات بسیاری از اسناد ذکر شده حقوق فراوانی بر ساکنین یک سرزمین حائز می گردد. مشارکت در فرایند تصمیم گیری های زیست محیطی و حق اقامه ی دعوا و جبران خسارات زیست محیطی از بارزترین این تصمیماتند. پس از آن که مردم به اطلاعات زیست محیطی دسترسی پیدا کردند، باید بتوانند در اتخاذ تصمیمات زیست محیطی مشارکت داشته باشند. مشارکت عمومی در اتخاذ تصمیمات زیست محیطی حق کسانی است که می توانند با اظهار نظر در مورد تعیین موقعیت آینده ی محیط زیست خود مؤثر واقع شوند. در مقررات حقوق بشر و حقوق محیط زیست، حق برخورداری از جبران خسارت به گونه ای مؤثر بنیان نهاده شده است. در اسناد مختلف بین المللی بر این نکته تأکید شده که انسان ها حق دارند به مراجع قضایی و اداری در امور زیست محیطی دسترسی د اشته باشند. این حق محدود به اتباع و شهروندان یک دولت نیست. برخی از توافق های بین المللی، دارای الزاماتی عملی در مورد اعطای حق دسترسی به دادرسی قضایی و اداری برای اتباع بیگانه، و به طور برابر با شهروندان خود، می باشند. دسترسی یکسان به وسایل جبران خسارات مورد ملاحظه در حقوق داخلی، ابزاری بر اجرای اصل پرداخت توسط آلوده ساز است. همچنین اجرای یکسان حق دسترسی به وسایل جبران خسارت در حقوق داخلی نیازمند آن است که دولت ها، موانع موجود در حیطه ی صلاحیت حقوق ملی را برطرف کنند یا با توجه به دیگر راه های جبران خسارات مربوط به لطمات وارده به محیط زیست، اقدامات مقتضی را به عمل آورند.

آن گونه که اشاره شد، اسناد فراوانی در موضوع محیط زیست به تصویب رسیده که این اسناد را می توان در دو دسته ی اسناد الزام آور و اسناد غیر الزام آور طبقه بندی کرد. بر اساس حقوق بین الملل سنتی، دولتها در قلمرو خویش و منابع طبیعی موجود در آن از حاکمیتی مطلق و صلاحیتی انحصاری برخوردار بودند. حال آن که حقوق بین الملل محیط زیست ماهیتا این اصول سنتی را به چالش کشید، زیرا بر مبنای یافته های جدید، محیط زیست مرز نمی پذیرد و حیطه ی صلاحیت سرزمینی دولتها را درمی نوردد. توده های هوا، جریان های اقیانوسی، رودخانه ها و گونه های جانداران مهاجر، همگی بدون ملاحظه ی مرزها در حال حرکت و جابه جایی هستند. گرچه در ظاهر دولت ها در قلمرو خویش دارای حق حاکمیت مطلق هستند، ولی نظام بین المللی متشکل از کشورهای برابر، ترسیم کننده ی چهره ای نسبی از حاکمیت کشورها است و آزادی و استقلال هر دولت را منوط به عدم تحدید و تهدید آزادی دولت های دیگر می سازد. در ایران نیز قانونهایی، هر چند سست و بی ضمانت اجرایی، در این باب به تصویب رسیده اند. به عنوان مثال اصل ۵۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران حفاظت از محیط زیست را یک پدیده ی عمومی تلقی کرده و تمامی فعالیت های اقتصادی که منجر به آلودگی محیط زیست یا تخریب غیر قابل جبران می شود را ممنوع کرده است. اما آیا به واقع در جهت رعایت این اصل حرکتی انجام شده است؟

در تاریخ مبارزات ملل مختلف، منشاء اکثر قیامهای مردمی عمدتا مسائل اقتصادی، رواج تبعیض و بی عدالتی، اختناق و حاکمیت انحصاری یک قوم و یا یک اعتقاد، استبداد سیاسی و مبارزه با بیگانگان بوده است. بگونه ایکه در صفحات تاریخ مبارزات ملتهای جهان می توان هزاران مورد را در این خصوص بیان کرد. اما قیام وسیع مردمی برای دفاع از محیط زیست حتی در کشورهای اروپائی امروز که از هزینه پایین، احزاب قدرتمند سبز و نیز رسانه های بسیار شفاف برخوردارند نیز تقریبا مشاهده نمی شود. در طی ۱۵ سال گذشته بیش از ۱۵۰ هزار هکتار اراضی حاشیه ای دریاچه ارومیه به شوره زار تبدیل شده و دیگر اثری از پرندگان در این منطقه نیست. مردم منطقه به خوبی میدانند خشک شدن آب دریاچه اثرات عمیق زیست محیطی بر زندگی مردم اطراف دریاچه خواهد داشت و زندگی میلیون ها نفر تحت تاثیر قرار خواهد گرفت. آنچه که در سه هفته ی اول شهریور سال 1390 در دو کلانشهر تبریز و اورمیه و دیگر شهرهای آذربایجان به وقوع پیوست قیامی کاملا منحصر بفرد دست کم در تاریخ ایران و آذربایجان محسوب می شود.

پارک ملی دریاچه اورمیه با پنج هزار کیلومتر مربع وسعت، محل حیات و تولید مثل صدها هزار پرنده از صدها گونه بومی و مهاجر و هزاران گونه از جانوران و گیاهان نادری است که هم اکنون درمعرض خطر نابودی کامل قرار گرفته اند. به گفته کارشناسان، همچنین پارک ملی دریاچه ارومیه، یکی از نادرترین ذخیره گاههای بیوسفری 59 گانه جهان است که به عنوان بزرگترین پهنه آبی فلات ایران در تلطیف آب و هوا، تامین رطوبت لازم برای رشد و نمو گیاهان و تعادل آبهای زیر زمینی نقش حیاتی دارد. دریاچه اورمیه منطقه ای است که از سابقه حفاظتی بیش از ۴۰ ساله برخوردار است و در سال ۱۳۵۴ هم در یونسکو به ثبت رسید و هم به عنوان یکی از تالابهای بین المللی جهان برگزیده شد،‌ اما این همه عنوان ملی و بین المللی نیز برای نجات این دریاچه از دست مافیای سدسازی کافی نبود. هر چند از دید حکومت ایران، کاهش بارش، افزایش حرارات و به دنبال آن تشدید تبخیر آب از عوامل اصلی خشکیدن دریاچه اورمیه محسوب می شود. این در حالی است که خانم راضیه لک مدیر زمین‌شناسی دریایی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ایران در خصوص دریاچه اورمیه چنین گفته است: در ۲۰ هزار سال گذشته خشکسالی عمده‌ای دریاچه اورمیه را تهدید نکرده است. وی تاکید نمود: وضعیت دریاچه اورمیه بیش از هر چیز متاثر از فعالیت‌های انسانی صورت گرفته از سال ۱۳۷۷ به بعد است که عمده آن‌ها مربوط به سد سازی در مسیر رودخانه و ذخیره آب رود‌ها در پشت سد‌ها بر می‌گردد. به عبارت دیگر، دولت اصلاحات خاتمی و دولت نئو محافظه کار احمدی نژاد هر دو کمر به قتل نگین آذربایجان بسته اند. شروع احداث بیش از 40 سد درست پس از به روی کار آمدن دولت اصلاحات، نکته ای قابل تعمق و در خور توجه و دقت فراوان است.

جنایت بین المللی

در سال ١٩٧٦ طرحی به تصویب اکثریت اعضای کمیسیون حقوق بین الملل رسید که به موجب ماده ی ١٩ آن چنانچه هر دولت، تعهدی را که کل جامعه ی بین المللی برای حفظ منافع اساسی خود حیاتی تلقی می کند نقض نماید، مرتکب جنایت بین المللی شده است. بر اساس این ماده، نابود نمودن محیط زیست در صورتی که اولا نقض شدید تعهد صورت گرفته باشد و ثانیا تعهد بین المللی نقض شده دارای اهمیت اساسی برای حفاظت از محیط زیست باشد، جنایت بین المللی قلمداد می شود.

حال فرض کنیم که آلودگی ایجاد شده در سرزمین یک دولت، خسارات محسوسی برای محیط زیست سایر دولت ها یا مشترکات جهانی به دنبال نداشته باشد، حال آیا در این مورد میتوان اصل حاکمیت سرزمینی دولت را یگانه عامل تعیین سرنوشت محیط زیست کشور خود تلقی کرد؟ در ابتدا بعید به نظر می رسد که بتوان مسئولیت بین المللی دولت مذکور را در قبال دیگر دولت ها، یا جامعه ی بین المللی مطرح کرد، زیرا در مورد سایر دولتها آنها متحمل خسارتی نشده اند که بتوانند برای جبران آن طرح دعوی کنند. بنابراین باید بحث را روی اثبات تعهد بین المللی دولت در حفظ و حمایت از محیط زیست خود متمرکز کرد. در نتیجه از دو منظر می توان این مسأله را مورد توجه قرار داد، هر چند هر دو ارتباط نزدیکی به هم دارند: یکی حق بر محیط زیست سالم به عنوان یکی از مصادیق حقوق بشر، که در این صورت مسئولیت بین المللی دولت در نقض حقوق انسانی اتباع خود مطرح می گردد، و دیگری محیط زیست به عنوان میراث مشترک بشریت، قطع نظر از محل استقرار آن به لحاظ جغرافیایی.

با به خطر افتادن محیط زیست انسان، بدیهی ترین و اساسی ترین حق انسانی یعنی حق حیات وی به مخاطره می افتد، به همین خاطر هر دولتی باید حیات اجتماعی را چنان سامان دهد تا تضمینی برای حفظ مبانی و پایه های طبیعی حیات باشد. از این رو، این مسأله که ما در قبال نسلهای آینده مسئول هستیم، در ابتدا متوجه دولت است و آن را ملزم می دارد تا با اتخاذ سیاستی در سطح مّلی و بین المللی این مسئولیت را اجابت کند. اجابت حاکمیت ایران را تاکنون، و به خوبی!، می توان در لیست مطول بازداشتیهای هفته های اخیر در آذربایجان در جریان اعتراضات محیط زیستی مشاهده نمود:

"اسامی بازداشت شدگان روز 2 شهریور 90: 1ـ وحید شیخ بگلو 2ـ قادر نوروزی 3ـ عزیر پورولی 4ـمهدی حمیدی شفیق 5ـ محمد امیری 6ـ اکبر پورحسین 7ـ احمد علیزاده 8ـ مهدی مهاجری 9ـ مصطفی عوض پور 10ـ مرتضی عوض پور 11ـ موسی برزین خلیفه لو 12ـ احمد ریاضی مبارکی 13ـ فرزاد مهدوی 14ـ جلیل علمدار 15ـ محمد محمودی 16ـ محمد علیمرادی 17 ـ علی ایمانی قراملکی 18ـ علی سیرناک 19ـ یعقوب کریمی 20ـ یاسر سلمانی 21ـ یعقوب رمضانی 22ـ یوسف سلحشور 23ـ تقی سلحشور 24ـ محمود فضلی 25ـ مهدی نوری 26ـ جمشید زارعی 27ـ علی حاج ابولو 28ـ عبداله صدوقی 29ـ محمد عزیزی"

"اسامی بازداشت شدگان روزهای 12 شهریور و 18 شهریور: 1ـ اکبر شفیع اصل 2ـ پیمان قربانی 3ـ رضا بردبار 4ـ فرخ تقی لو 5ـ اصغر لطفی 6ـ وحید برزگری 7ـ الله وردی قربانی 8ـ سعید حسن زاده 9ـ نورالدین زارع پور 10ـ مسعود پیدایی 11ـ مکائیل عباسی 12ـ وحید شاهدی13ـ علیرضا نقشی 14ـ علی جبرئیل زاده 15ـ محمد محمد پور 16ـ حامد نیکنام 17ـ امیر اکبری 18ـ علی محمدی 19ـ مرتضی صباغ 20ـ عادل داناپور 21ـ رامین قلی پور 22ـ نجف خندانی 23ـ امیر بوذری 24ـ سید مرتضی موسوی پور 25ـ سیامک لندرودی 26ـ نادر عامری 27ـ بهرام فراوانی 28ـ مسعود جلیل زاده 29ـ چنگیر خرسندی 30ـ سامان جهانپور 31ـ محمد احمدی 32ـ فرمان فتحی 33ـ مهدی زارع 34ـ عبدالحسین تنها گو 35ـ یوسف اصغری شربیانی 36ـ احمد حضرتی 37ـ مهدی محمدپور 38ـ نادر نوروزی 39ـ سعید ذاکری 40ـ صابر محمد زاده 41ـ رضا صمصامی 42ـ جمال اندرز 43ـ حسین مقتدر 44ـ هادی داداش پور 45ـ کاوه رستم پور 46ـ حامد شهابی 47ـ مهدی شریف 48ـ مجید زیرک 49ـ علی اخلاقی 50ـ علی زادباقر 51ـ حسن زادباقر 52ـ ناصر فتحی 53ـ پرویز سعدیان 54ـ محسن علیشاهی 55ـ قدرت اله یوسفی 56ـ سعید شریفی 57ـ ابوالفضل بخشی پور 58ـ علیرضا حسین زاده 59ـ پیمان آتشی بناب 60ـ رضا شیری 61ـ شهریار کبیر 62ـ محمد پاشازاده 63ـ امید ابراهیم پور 64ـ محمد خبازی 65ـ اصغر احمدی زاده 66ـ میرعلی اصغر مختارپور 67ـ پیمان اسماعیلی 68ـ رضا خوش بهار 69ـ بهنام علی محمدی 70ـ وحید غلام پور گلزار 71ـ علی پور حیدر 72ـ مقصود شریفی 73ـ علی ابرلو 74ـ ستار احمدی فر 75ـ سعید ابراهیم زاده 76ـ محمد پاشازاده 77ـ مهریار قربان 78ـ محسن گلستان 79ـ ناصر نوری 80ـ بهنام چمنی 81ـ محید منافی نادارلو 82ـ حسن قنبری 83ـ محمد اسماعیلی و ..."

این قصه، سر دراز دارد؛ و پس از این مرگ امروزی، فردایمان به کاغذ بی خط خواهد رسید، کاغذ سفید، به طعم نمک.

منابع:

حق بر محیط زیست- مهدی فیروزی

هویت اعتراضات و انقلاب ها در دنیای امروز- دکتر کاوه احمدی علی آبادی

دریاچه ارومیه، هویت از دست رفته- فریبا داوودی مهاجر

قیام پنجم شهریور آذربایجان، نخستین قیام زیست محیطی تاریخ ایران و خاورمیانه- فرزاد صمدلی

http://azoh.info/

http://www.rahesabz.net/story/42451/

انسان اصلی‌ترین عامل تخریب جنگل‌ها

ارک قالاسی — Tue, 27 Sep 2011 15:48:08 GMT

انسان اصلی‌ترین عامل تخریب جنگل‌ها

حسین زندی

ارک قالاسی - دیر سالی است خشکی زمین را به عوامل انسانی نسبت می‌دهیم، خود را تبرئه می‌کنیم، از زیر بار مسوولیت شانه خالی می‌کنیم و خشکسالی و گرم شدن هوا
را عامل آتش‌سوزی جنگل‌ها و نابودی منابع طبیعی می‌پنداریم. کمتر از خود
می‌پرسیم علت گرمایش زمین چیست؟ و چه دلیلی باعث خشکسالی شده است؟ ساختن نیروگاه‌های آبی در مناطق خشک و نیمه‌خشک، سدسازی‌های بی‌رویه، حفر
چاه‌های عمیق، پساب‌ها و پسماندهای صنعتی که در تالاب‌ها و دریاچه‌ها
می‌ریزد، برداشت بیش از حد از آب رودخانه‌ها، قطع درختان و ده‌ها عامل
انسانی دیگر را نادیده می‌گیریم و در نهایت نیز متوسل به قضا و قدر
می‌شویم تا حال و روز زمین روز به‌روز بدتر شود

انسان اصلی‌ترین عامل تخریب جنگل‌ها

حسین زندی

.
- آتش‌سوزی جنگل‌ها در کنار قطع درختان برای ساخت‌و‌ساز ویلا، گسترش
شهرسازی و جاده‌سازی و مراکز صنعتی مواردی هستند که در چند سال گذشته سیر صعودی داشته و هر روز خبر این حادثه‌ ناگوار در طبیعت ایران، به ویژه غرب
کشور تکرار می‌شود و کم‌کم مانند خبری عادی از کنارش می‌گذریم. برخی از
دوستان این اتفاق را به حاکمیت نسبت می‌دهند و معتقدند برای به دام
انداختن فلان گروه معاند در جنگل‌ها آتش می‌افروزند! این تفکر سبب می‌شود
مساله به گونه‌ امری سیاسی جلوه کند، که نه تنها به حل مشکل کمک نمی‌کند
که مشکل را دو چندان خواهد کرد. براساس مشاهدات چند ماهه در جنگل‌های
استان کرمانشاه به جرات می‌توانم بگویم علت اصلی آتش‌سوزی‌ها و قطع
درختان عامل انسانی و به ویژه مردم بومی این مناطق هستند؛ مردمی که از
نتیجه‌ بلایی که بر سر زمین می‌آورند، آگاه نیستند و منافع زودگذر شخصی
را بر منافع ملی ترجیح می‌دهند.

- با رشد بیش از حد جمعیت کشور در سه دهه‌ اخیر و تحولات اجتماعی و تغییر
مناسبات اجتماعی مردم دچار زیاده‌خواهی شده‌اند و در نتیجه نیازهای جدید
پدیدار شده که منجر به مصرف‌گرایی و بی‌اخلاقی در جامعه شده است.
- گسترش مناطق مسکونی و تقسیم اراضی شهری بین جمعیت فرزندان بیشتر از
عواملی است که هرچه تعداد فرزندان یک زمین‌دار یا کشاورز بیشتر شود، در
تقسیم زمین‌هایش مقدار کمتری به هر یک از فرزندان او می‌رسد، در نتیجه
فرد سعی در گسترش اراضی می‌کند و چه بهتر که اراضی ملی را تصرف کند. از
آنجا که در حاشیه‌ رشته‌‌کوه زاگرس زمین هموار کمتری وجود دارد، کشاورزان
به کوه‌های اطراف روی آورده‌اند. برای تصرف کوه‌ها ابتدا باید پوشش گیاهی
و جنگل‌های زیبا را از بین برد. راحت‌ترین کار آتش‌زدن جنگل‌هاست. در
اطراف شهر جوانرود و بلندی‌های ثلاث باباجانی، پاوه و قلخانی آثار زخم
تراکتورها و ماشین‌های کشاورزی تا نوک قله مشاهده می‌شود. جنگل‌ها که
باعث ذخیره‌ آب‌های زیرزمینی و عامل باز دارنده‌ خشکسالی بودند و از آنها
به عنوان شش‌های تنفسی زاگرس یاد می‌شد، تبدیل به کشتزارهای گندم دیم شده
است. البته به آن هم بسنده نمی‌شود و در پایان فصل برداشت بقایای
پوشال‌ها و کلش‌ها را آتش می‌زنند تا برای کشت سال آینده آماده شود. غافل
از اینکه این کار سبب سوختن خاک می‌شود و ماندن پوشال‌ها در دل خاک باعث
تنفس زمین و محصول بهتر می‌شود. شیب زیاد و فرسایش خاک این زمین‌ها
مقاومت کافی برای کشاورزی را ندارند و تنها درخت می‌تواند در این شیب تند
رشد کند

.
- مورد بعدی قطع درختان برای تامین سوخت است که در سایه‌ هدفمندی
یارانه‌ها و حذف سوبسید سوخت، روستاییان درختان را به عنوان ذخیره‌ای
برای سوخت مورد نیاز زمستان از بین می‌برند.
- حفر کانال برای ایجاد مسیر لوله‌های فشار قوی گاز و آب به وسیله‌
نیروها و پیمانکاران غیرمتخصص و عدم مدیریت و نظارت صحیح دولتی از موارد
دیگری است که در تخریب کوهستان و قطع درختان نقش دارد.
- ایجاد انواع معدن سنگ و شن و ماسه زیبایی کوهستان را دچار نقص کرده و
هر روز بر تعداد مجوزهای این معادن افزوده می‌شود تا بر حجم زباله‌های
ساختمانی افزوده شود.

- چرای بی‌رویه به دلیل مدرن نشدن دامداری کشور و اینکه گفته می‌شود
چوپان‌ها و عشایر یکی از عوامل آتش‌سوزی جنگل‌های زاگرس است، اختلافات
طایفه‌ای و قومی در حاشیه‌ زاگرس، بیمارانی که از دیدن آتش‌سوزی لذت
می‌برند! شکارچیان و گردشگرانی که بدون برخورداری از آداب سفر و بدون
اینکه آموزشی برای گردشگری دیده باشند، تشویق به مسافرت کردن می‌شوند و
جز زباله و آتش‌سوزی پارک‌ها و جنگل‌ها ره‌آوردی برای زمین ندارند، تغییر
کاربری جنگل‌ها به مناطق صنعتی و مسکونی و ده‌ها مورد دیگر جملگی نشان از
نابودی طبیعت به دست انسان دارد و همه‌ این موارد در گرمایش زمین و
تغییرات اکولوژیکی تاثیر گذاشته‌اند

.اما چه اتفاقی رخ داده؟ مردمی که نزدشان درخت و آب، هر دو از عناصر مقدس
و قابل احترام بوده و هنوز چشمه‌ها و درختان مقدسی در این سامان وجود
دارد که مردم نذورات‌شان را به پای آن می‌ریزند، حالا چنین تیشه به ریشه‌
خویش و طبیعت خویش می‌زنند! و نسبت به محیط زیست بی‌تفاوت شده‌اند. مردمی
که زمین را چنان گرامی می‌داشتند که یک روز از سال را به نام «روز زن و
زمین و زایش» جشن می‌گرفتند، امروز زخم بر پیکر مادر خود می‌زنند.
- هزار مورد آتش‌سوزی در سال 1389 و سوختن 34‌هکتار جنگل تنها در مناطق
کردستان یا 74 مورد آتش‌سوزی در پنج ماهه‌ نخست سال 1390 در لرستان و در
نتیجه‌ از بین رفتن 40‌هکتار جنگل در هر روز آمار بسیار وحشتناکی است و
نمی‌توان به راحتی از کنار آن گذشت، هرچند این تنها آمار رسمی است و
آتش‌سوزی‌های کوچک بسیاری رخ می‌دهد که گزارش نمی‌شود. از آنجا که
بزرگ‌ترین بحران امروز و آینده‌ ما بحران آب و محیط زیست است، سکوت جایز
نیست. این مشکل یک مساله فرهنگی است تا سیاسی و برای حل این معضل سه گروه باید بسیج شوند:

1- نهادهای متولی که با کم‌کاری و رعایت نکردن قوانین موجود زیست‌محیطی
تاکنون نقش مثبتی ایفا نکرده‌اند، می‌توانند با برنامه‌ریزی و مدیریت
صحیح منابع آبی، استفاده از رسانه‌های جمعی، تامین تجهیزات و فناوری
پیشرفته و امکانات مهار آتش در خور مناطق کوهستانی هر چه سریع‌تر اقدام
کنند.

2- انجمن‌ها و نهادهای غیردولتی که پل ارتباطی و عامل آشتی مردم و دولت
هستند، می‌توانند نقش آموزش نیروهای محلی را به عهده بگیرند. سال‌هاست که
از هر فرصتی برای بیان این پیشنهاد بهره گرفته‌ام که فرهنگ‌سازی و آموزش
برای حفظ زیست بوم و میراث فرهنگی باید از کودکی آغاز شود و به عنوان
وظیفه‌ اصلی آموزشی مورد توجه قرار گیرد و در تمام مقاطع تحصیلی باید
واحد درسی مربوط به حفظ محیط زیست و میراث فرهنگی اختصاص یابد. امروز نیز
از آنجا که آموزش و پرورش، نقش و رسالت آموزشی را از دست داده و مسوولیت
نهادهای دیگر را به دوش می‌کشد و حفظ محیط‌زیست هیچ جایی در پس ذهن
مدیران ارشد و برنامه‌ریزان درسی ندارد این وظیفه بر عهده‌ انجمن‌ها و
نهادهای غیردولتی است که با آموزش و اطلاع‌رسانی به کمک رسانه‌های مستقل
و بر شمردن عواقب چنین تخریب‌هایی، مردم را آگاه سازند. در این مورد
می‌توان با گره زدن منافع درازمدت مردم با حفظ محیط زیست تخریب‌ها را
متوقف کرد.

3- در نهایت مردم که بازیگران اصلی این حوزه‌ هستند، باید حس مسوولیت
پذیری را در آنها برانگیخت و در تصمیم‌گیری‌های محلی از مشارکت آنان بهره
جست. تجربه نشان داده است هرگاه از جوامع محلی برای حل مشکلات خودشان
استفاده شده، موفقیت خوبی حاصل شده است.

باید توجه داشت که اعلام کاهش آمار آتش‌سوزی در سال‌جاری از جانب مقامات
مربوطه مشکلی را حل نخواهد کرد. از بین رفتن حتی یک متر جنگل فاجعه‌ای
بزرگ است و باید از آن جلوگیری کرد.

نقدی بر نگرشهای ساده انگارانه

ارک قالاسی — Thu, 22 Sep 2011 16:00:22 GMT

نقدی بر نگرشهای ساده انگارانه در خصوص اعتراضات دریاچه ی اورمیه

گونای تبریزی

ارک قالاسی - تکرار تاریخ برای ملتی که در پی رسیدن به خواسته هایی بارها ناکام مانده امری محتمل است. بنابراین رمز موفقیت برای آن ملت ، اندیشیدن مداوم به تجارب گذشته ی خود و راهنمای عمل قرار دادن آن تجارب در ادامه ی راه است. برای مثال می توانیم به حرکات خیابانی و حکومت یکساله ی ملی در آذربایجان بیندیشیم که اعتراضات امروز ، "پیش زمینه"ای برای تکرار نوعی از آن حوادث می تواند باشد.

نقدی بر نگرشهای ساده انگارانه در خصوص اعتراضات دریاچه ی اورمیه

گونای تبریزی

که در این پیش زمینه ، می خواهیم تعریف کنیم که دفاع از محیط زیست را به دفاع از کلیت حقوق ملی مان چگونه پیوند دهیم. در همین راستا ، برخی از فعالان سیاسی و ملی چندین ساله ی ما ، تحت عنوان "فعال محیط زیست" در تلویزیونهای مختلف ظاهر می شوند و می کوشند تا این مسئله را یک مسئله ی ملی در آذربایجان تعریف کرده و مرزی میان حرکت ملی و سایر حرکتهای موجود ایجاد کنند ، که ایرادی هم ندارد.

اما این را هم بدانیم که گذر از این پیش زمینه به متن اعتراضاتی که مبتنی بر شعور ملی در راستای آزادی ملی باشد گذری سخت و دردناک خواهد بود ، و تداوم روند احساسی و شعارمآبانه و ساده اندیشانه ، بدون توجه به تجارب گذشته ی ملی یکی از آفتهای راه است.

نباید تصور کنیم که طی کردن پروسه هایی که به صبر و استقامت و اندیشه و آگاهی بخشی نیاز دارد با شنیدن خبر اعتراضات و تجمعات در شهرهای بزرگمان دیگر ضرورتی ندارد ، البته که دیدن خیابانهایی که شعارهای ملی ما طنین اندازش گردیده "وجد آور" است اما برای برداشتن گامهای بعدی ، اگر احساسات مان بر عقلانیت مان چیره گردد همان می شود که من امروز می خواهم نقدش کنم. این را هم بگویم که اگر کسانی از این کلمه ی "عقلانیت" رنج می برند باید بدانند که عمل ملت ما در اعتراضات گسترده ، عین عقلانیت است و قرار دادن عقلانیت در برابر اعتراض کردن ، یا در خانه نشستن در برابر تجمعات ، مغلطه ای است که فقط اینان از عهده ی ایجادش برمی آیند.

اینجاست که اعتراض به سکوت دیگرانی که به دلایل تاریخی و ملی باید با ملت تورک آذربایجان جنوبی همراهی کنند هر چند که بجاست اما تداوم و زیاده روی در آن بسیار نارواست. من در آخرین مقالاتم ، از انتقاداتی که اخیرا نسبت به تورکیه بیان شده حمایت کردم اما این دلیل نمی شود که از زیاده روی در آن نیز انتقاد نکنم که این زیاده رویها ، بی توجهی به شرایط حساس ملی ما و تجارب گذشته و غوطه ور شدن در احساساتی است که پاسخهای ساده و محکمی دارند. کافیست نگاهی به گذشته بیندازیم ، که تیرگی روابط شیخ محمد خیابانی با تورکان آنادولو به جایی می رسد که شیخ محمد توسط آنان دستگیر و به "قارص" تبعید می شود. همان شیخ محمدی که مرتبا بر تمامیت ارضی ایران تاکید می کرد و همین تاکیدات بود که روابط او را با به اصطلاح "پان تورک" ها تیره می کرد ، آیا اندیشیده ایم که چرا چنین می شد؟

شیخ محمد خیابانی در مصاحبه با کنسول بریتانیا در تبریز: "نهضت دموکراتها ماهیتی جدایی طلبانه ندارد... آذربایجان جزء جداناشدنی ایران است."

F.O. 248/1278, Interview with Khiyabni, 1 May 1920.

اما تحلیل دیپلوماتهای بریتانیایی به وزارت خارجه بریتانیا این بود که خیابانی در واقع یک "تجزیه طلب" است.

F.O. 371/4927, 20 September 1920.

و همین اتفاقات در دوران پیشه وری نیز به نوعی تکرار می شود و ابتدا سخنگویان حزب توده (که کمیته ی ایالتی این حزب در آذربایجان در 16 شهریور 24 با تمامی اعضایش به فرقه دموکرات پیوست و بخشی از بنیاد گذاران فرقه را تشکیل دادند) واکنشهای تندی در برابر سیاستهای ملی گرایانه در تورکیه نشان دادند:

"مدتی است که زمامداران ترکیه ، داعیه قیادت شرق را در سر می پرورانند... و نقشه ی مندرس پان ترکیسم را روی میز گذارده و با نظر حسرت و آرزو به مطالعه آن می پردازند... باید به اینان گفت که کدام آذربایجانی است که برخلاف تمامیت میهن عزیز خود گام بردارد... آذربایجان میهن خود ایران را بیش از هر ایرانی دیگر دوست دارد." (خاور نو – شماره 71 – 18 تیر 1324)

و سپس روزنامه ی آذربایجان (ناشر افکار فرقه دموکرات آذربایجان و حکومت ملی) شدیدترین حمله ها را بر علیه تورکیه و بقول ایشان "پان تورک" ها به عمل آورد:

"ما به گوینده رادیو آنکارا مخصوصا می گوییم لعنت بر آدم دروغگو شما که راست می گویید. شرم نمی کنید بالاخره یاوه و دروغهای شما را در آذربایجان هم می شنوند. شما دیگر از جان ما چه میخواهید؟ خاطرتان جمع باشد آذربایجانی هر چه بخواهد هر کار بکند ایرانی در خانه خودش می خواهد مطابق سلیقه خود هر کار که دلش بخواهد بکند و شعار پان تورکیست شما را در این سرزمین راه نیست... شما بیخود یقه پاره می کنید از این نمد برای شما کلاهی نیست. آذربایجان با حفظ استقلال و تمامیت ایران حکومت خودمختار و ملی خود را بوجود خواهد آورد. تا کور شود هر انکه نتواند دید." (آذربایجان – شماره 63 ایکینجی دوره – 4 آذر 1324 – ص 4)

و یا: "یری گلدیکجه سویلیه جه ییک که 1920 میلادیده تورکیه قوشونی تبریزده اولدیغی زمان آذربایجان خلقی نین سیوگیلی و عزیزی اولان مرحوم شیخ محمد خیابانی نی حبس و قارص شهرینه تبعید ایدیلمه سی هله ده آذربایجان خلقی نین یادیندان چیخمامیش دیر... بیزه یول گوسترنلر یاخشی اولاردیکه قاباقجه اوز داخله لرین اصلاح ایدیب خلقین حقینی ویرسین صونرا باشقالارینن قیوم لیک فکرینه دوشسون.." (آذربایجان – شماره 64 ایکینجی دوره – 6 آذر 1324 – ص 4) ( شیوه ی نگارش تورکی آذربایجان در آنروز تفاوتهایی با شیوه ی امروزی دارد که من متن روزنامه را بدون اعمال شیوه ی امروزین ذکر کردم)

و مثالهای دیگری نیز می توان ذکر کرد که فکر می کنم همین دو مورد کافی باشد.

اگر ما تجارب تلخ گذشته را فراموش کرده ایم ، دستگاه دیپلوماسی تورکیه فراموش نکرده است و ما نباید خیال کنیم که به محض آغاز اعتراضات در آذربایجان جنوبی ، تورکیه در کنار ما قرار خواهد گرفت ، پروسه هایی وجود دارد که باید طی شود. و زیاده روی ما در انتقادات نابجا و نپخته از سیاستهای خارجی و حتی داخلی یک حزب (که شخصا هیچ علاقه و سمپاتی به برنامه های این حزب ندارم) فقط طی کردن این پروسه ها را دشوارتر خواهد کرد ، فقط همین.

***

ساده انگارانه تر از این هم می تواند باشد که جهان را به دو قسمت تقسیم کنیم و بخشی را جهان آزاد و طرفدار حقوق بشر و انسانیت بنامیم و بخش دیگر را عقب مانده و غوطه ور در جهالت و تاریکی ها و قربانی دیکتاتوریها که آزادی و حقوق بشر را باید با زور به آنها تحمیل کرد.

اما هر کدام از ملتها با مراجعه به گذشته ی خود ، با واقعیتهایی به غایت متفاوت روبرو می شوند. چه بسیار ملتهایی که در تلاش برای استقلال و حاکمیت ملی بر پایه ی هویت ملی شان در تله های همان مدعیان حقوق بشر افتاده و تا سالها به خود نیامده اند. در مورد ما ، حتی مراجعه به گذشته ی نزدیک نیز کفایت می کند تا ببینیم همین مدعیان حقوق بشر و آزادی ، چگونه وقتی پای منافع خودشان در میان باشد ، حرکتهای ملی و مردمی را قربانی دیکتاتوریهای وابسته به خود ، و راسیسم می کنند.

در این خصوص ، اسناد ارتباط مستقیم ایالات متحده ی آمریکا در سرنگونی حکومت ملی آذربایجان (1324-1325) را به سرعت مرور خواهیم کرد:

میدانیم که قوام السلطنه با مکاری تمام طرحی دو مرحله ای برای سقوط حکومت ملی آذربایجان و به قول خودشان نجات آذربایجان طراحی کرده بود. مرحله ی اول این طرح ، اقناع شوروی برای تخلیه و خروج از آذربایجان بود که در این راه امتیازات بسیاری را با دست و دل بازی تمام به آنان میدادند.(از جمله امتیاز نفت شمال) چنانچه شوروی به امتیازات داده شده بسنده نکند و حاضر به ترک آذربایجان نشود ، فشار نظامی و سیاسی در بالاترین حد از جانب آمریکا ، آنان را مجبور به این کار خواهد کرد. و مرحله ی دوم ، اشغال آذربایجان توسط ارتش به بهانه ی برقراری امنیت انتخابات خواهد بود. به گواهی اسناد و مدارک بسیار ، آمریکا کاملا در جریان این طرحها بوده ، در اجرایشان مشارکت تمام کرده و حتی دامنه ی این کمکها بسیار بیشتر از انتظار ناظران بوده است. سفیر آمریکا در تهران در گزارشی که به وزارت خارجه ارسال کرده از توانایی قوام در اجرای این نقشه ها سخن می گوید:

"اگر بتوان کسی را یافت که بتواند کشتی دولت را در دریاهای طوفانی که اکنون از آن می گذرد هدایت کند ، قوام به راستی برای چنین هدفی شایسته است." (آرشیو ملی واشنگتن – شماره 646/6/00/891 – مورخه 16 خرداد 1325)

بعد از آنکه قوام امتیاز نفت شمال را به شوروی می دهد ، شوروی همچنان در تخلیه ی آذربایجان دچار تردید بود که رئیس جمهور وقت آمریکا ، هری ترومن ، در 21 مارس 1946 اولتیماتوم تندی را خطاب به سران شوروی ارسال و در صورت عدم تخلیه ی آذربایجان ، آنان را با تهدید نظامی و اتمی مواجه می کند و به نیروهای دریایی ، هوایی و زمینی آمریکا آماده باش کامل می دهد. ترومن نخستین بار راز این اولتیماتوم را در کنفرانس مطبوعاتی 24 آوریل 1952 فاش می کند (نیویورک تایمز ، 25 آوریل 1952) و پس از آن در خاطرات شخصی خود به تفضیل بدان اشاره می کند و تا آخر عمرش هرگاه که در این خصوص مورد سوال قرار می گرفت آن اولتیماتوم را به عنوان یکی از افتخارات دولتش مطرح می کرد.

"کمی پس از پایان جنگ جهانی دوم ، استالین و مولوتف گستاخانه از اجرای تعهدشان پیرامون تخلیه ایران سرباز زدند و بر نگهداری سپاهیانشان در آذربایجان پای فشردند... تا اینکه من شخصا پیشقدم شدم و فرمان من به فرماندهان ارتش آمریکا برای آماده باش نیروهای زمینی ، دریایی و هوایی به اطلاع استالین رسانیده شد. آن گاه استالین همان کاری را کرد که من انتظارش را داشتم."

Truman,Harry S.,Truman speaks,Colombia Press,1960,p.71.

"هنگامی که استالین در تاریخ توافق شده ایران را تخلیه نکرد پیامی برای او فرستادم و اعلام داشتم که آماده هستم ناوگان ایالات متحده را به خلیج فارس بفرستم... برای استالین پیامی فرستادم که اگر ایران را تخلیه نکند من سپاهیان ایالات متحده را وارد صحنه خواهم کرد."

Thorpe,J.A.,Truman’s Ultimatum to stalin on the 1946 Azerbaijan Crisis,The society for Iranian studies News letters,Vol.VII,october 1972,no.3,PP.8-10.

این اولتیماتوم ، در بسیاری از کتابهایی که به حوادث آن زمان اشاره دارند جای گرفته است:

"روزولت که روابط دوستانه ای با اتحاد شوروی و استالین داشت تازه فوت کرده بود و ترومن به جای او رئیس جمهور آمریکا شد و اولتیماتوم مشهور خود را برای تخلیه ایران از ارتش شوروی داده بود. ترومن بمب اتمی را که اتحاد شوروی فاقد آن بود به رخ مردم جهان و شوروی می کشید." (من متهم می کنم کمیته مرکزی حزب توده ایران را – فریدون کشاورز – انتشارات رواق – تهران 1357 – ص 67)

"در 21 مارس ، ترومن رئیس جمهور آمریکا ، اولتیماتوم معروف خود را برای دولت شوروی فرستاد و تهدید کرد که اگر شوروی ایران را تخلیه نکند ، آمریکا نیز نیروهای خود را وارد ایران خواهد کرد." (فرصت بزرگ از دست رفته ، خاطرات دکتر انور خامه ای – ج 2 –انتشارات هفته – تهران 1362 – ص 235)

و در بسیاری کتابهای دیگر نیز وجود دارد که فرصت پرداختن نیست ، با اینهمه که ترومن همواره بر موضوع اولتیماتوم پافشاری می کرد ، دولت آمریکا تا به امروز اجازه ی دسترسی به متن آنرا نداده است و حتی از وجود آن اعلام بی خبری می کند:

"هیچ سندی که حاکی از تسلیم اولتیماتومی به اتحاد شوروی باشد در بایگانی دولتی و نیز در اسناد پنتاگون-وزارت دفاع به دست نیامده است."

United States,Department of States,Foreign Relations of the united states,1946,Vol.VII,Washington,1969,P.348.

دامنه ی مداخله ی آمریکا تنها به این اولتیماتوم محدود نمی شود و در گزارشات کنسول آمریکا در تبریز و سفارت آمریکا در تهران ، موارد بی شماری از دشمنی با حکومت ملی و تلاش در ساقط نمودن آن وجود دارد که به برخی از آنها اشاره می شود و امیدوارم دوستان محقق ، تمامی این گزارشات را که فرصت طرح برخی از آنها نشد با موشکافی بیشتر مورد کنکاش قرار دهند.

وقتی در 18 دیماه 1324 مجلس ملی آذربایجان قوانین انتخابات را مورد تصویب قرار داد و یکی از مترقی ترین قوانین انتخابات در آن دوره را منتشر کرد (از جمله اعطای حق رای به زنان برای اولین بار در تاریخ ایران) متعاقب آن انتخابات شورای شهر در سرتاسر آذربایجان بمدت 10 روز (20-30 دیماه 1324) برگزار شد که به گفته ی پیشه وری صدها هزار نفر در انتخابات شرکت کردند اما کنسول ایالات متحده در تبریز ، در گزارش ارسالی خود ، شرکت کنندگان را بسیار کم و سخن پیشه وری را "بی معنا" خوانده و پا را فراتر گذاشته و انتخابات را "تقلبی" اعلام می کند: (آرشیو ملی واشنگتن – شماره 1946/2/00/891 – مورخ 30 بهمن 1324)

در جریان برقراری حکومت ملی در آذربایجان ، تحرکاتی در جنوب ایران بر علیه این حکومت شکل گرفت که با تحریکات قوام و سفارت آمریکا انجام شده است. در 28 اردیبهشت 1325 ، دو تن از خان های قشقایی به سفارت آمریکا در تهران می روند تا مذاکراتی در خصوص موقعیت خطرناک موجود در آذربایجان انجام دهند و دستورات لازم را دریافت کنند: (آرشیو ملی واشنگتن – شماره 2246/15/00/891 – مورخ 1 خرداد 1325)

بعدها یکی از این خان های قشقایی (ناصر قشقایی) در مصاحبه ای به اقدامات خود بر علیه آذربایجان اشاره می کند: "از آنجا که حکومت دموکراتها در آذربایجان تهدیدی جدی برای استقلال ایران است... علی رغم این واقعیت که ما هیچ مبنای علمی یا فرهنگی برای توجیه کار خود نداشتیم ، نهضت جنوب را صرفا به عنوان مانوری سیاسی به راه انداختیم." (نک.به: ایران ما – شماره 636 – 20 مهر ماه 1325 ، و نیز به: ارس – شماره 42 – 1 اسفند 1324)

و در جریان اشغال مجدد آذربایجان توسط ارتش ایران در آذرماه 1325 ، میدانیم که هزاران نفر از تورکان آذربایجان قتل عام شدند و دهها هزار نفر مجبور به مهاجرت گردیدند. توجه شما را به آمارهای رسمی در این خصوص جلب می کنم ، و اینکه آمار ایالات متحده آمریکا حتی از آمار دولت ایران نیز کمتر است!:

دولت ایران ، رسما اعلام کرد که در جریان این اشغالگری (که آنان نجات آذربایجان می نامند) بالغ بر هشتصد نفر کشته شده اند (خواندنیها – شماره 36 – مورخ 3 دی 1325)

سفارت ایالات متحده آمریکا در گزارشی که ارسال کرده از کشته شدن 421 نفر خبر داده است (آرشیو ملی واشنگتن – شماره 1547/1/00/891 – مورخ 15 ژانویه 1947 – 26 بهمن 1325)

***

شاید بگویید که ایالات متحده آمریکا چه سودی از مشارکت در ساقط کردن حکومت ملی آذربایجان می برد؟ پاسخهای زیادی را می توان یافت که من به دو مورد از تحلیلهای وزارت خارجه بریتانیا و کنسول آمریکا بسنده می کنم:

"اگر حکومت ایران مجبور شود همه ی نفت شمال را به روسیه بدهد مطمئنا گرایش طبیعی این خواهد بود که در جنوب هم امتیازی در جهت منافع ایالات متحده به یک شرکت آمریکایی داده خواهد شد." (گزارش وزارت خارجه بریتانیا – شماره 40241/371 – مورخ 11 مهر 1323)

و گزارش کنسول آمریکا در تبریز:

"دموکراتها بینش سیاسی نوینی داشتند. آنان کارهایی کردند که مردم خواستارش بودند. آنان از چنان پختگی ای برخوردار بودند که روی نتایج ملموس تکیه کنند. آنان به ساختن راهها و کشیدن خیابانها پرداختند. مردم می توانستند این چیزها را با چشم ببینند و همین طور چیزهایی که حکومت تهران برای سالها و سالها به آن نپرداخته بود آنان روی آموزش و اصلاح کلی مدارس تاکید داشتند و بنابراین میل حقیقی خود را برای تداوم کارشان نشان دادند.

Wash.Nat.Arch.,891.00/12-3046,30 December 1946.

هنوز هم هر جای دنیا که حرکتی مردمی و ملی شکل می گیرد ، همین مدعیان ، رنگ و بوی دینی به آن می بخشند و آنان را در کلاف سردرگم شریعت و لائیسیته گرفتار می کنند ، انقلابهای عربی در ماههای اخیر نمونه ی دیگری از این سیاست است ، دیدیم مصر را که با شعارهای آزادیخواهانه و ملی انقلاب کرد و امروز دیگر خبری از آن شعارها نیست ، بیچاره روشنفکران مصری که باید همچنان در غربت پاریس روزگار سرکنند که خیابانهای قاهره همچنان جولانگاه شریعت پیشگان است...

همانها که چشم دیدن بلوغ سیاسی آذربایجان را نداشتند ، همانها که از حکومتی ملی که نه دشمنی با دین داشت و نه آنرا وارد معادلات اجتماعی می کرد وحشت داشتند ، و مسبب قتل عام هزاران انسان آزادیخواه و ملی و تغییر سرنوشت میلیونها انسان گردیدند ، فقط به خاطر آنکه نفت شمال و جنوب را بین خودشان تقسیم کنند ، فقط به خاطر آنکه دوست ندارند ملل شرق از کشمکشهای بیهوده ی شریعت مآبانه رهایی یابند و هویت ملی خویش را درک کنند ، و دست آنان کوتاه.

فقط همین.

گونای تبریزی

30/6/90

یاشار گؤنئیلی

ارک قالاسی — Thu, 22 Sep 2011 15:52:59 GMT

اگر حاکمیت به فکر سوء استفاده از مسئله دریاچه اورمیه برای کشاندن ملت آزربایجان به پای صندوق رای است سخت در اشتباه است 
 یاشار گؤنئیلی 
 
ارک قالاسی - جریان خشکاندن دریاچه اورمیه از سوی حاکمیت راسیستی ایران بر علیه اکو سیستم ملت مظلوم آزربایجان جنوبی به صورت پلان ریزی شده و در طول سالیان اخیر با بستن ده ها سد غیر منطقی و غیر معقول در مقابل آبریزهای منتهی به دریاچه اورمیه بالاخره سبب گردید صبر ملت آزربایجان به پایان رسد .

اگر حاکمیت به فکر سوء استفاده از مسئله دریاچه اورمیه برای کشاندن ملت آزربایجان به پای صندوق رای است سخت در اشتباه است 
 یاشار گؤنئیلی 
 
ارک قالاسی - جریان خشکاندن دریاچه اورمیه از سوی حاکمیت راسیستی ایران بر علیه اکو سیستم ملت مظلوم آزربایجان جنوبی به صورت پلان ریزی شده و در طول سالیان اخیر با بستن ده ها سد غیر منطقی و غیر معقول در مقابل آبریزهای منتهی به دریاچه اورمیه بالاخره سبب گردید صبر ملت آزربایجان به پایان رسد . 
اعتراضات گسترده ملت آزربایجان در شهریور 90 در تبریز ، اورمیه ، اردبیل و چندین شهر دیگر نسبت به خشکاندن عامدانه دریاچه اورمیه هنوز که هنوز است باعث نگردیده است که حاکمیت اقدامی جدی و عملی برای بازیافت دریاچه اورمیه انجام دهد . البته این اعتراضات همچنان به پایان نرسیده است و در روزهای آتی انتظار می رود اعتراضات بسیار گسترده تری بار دیگر از طرف ملت آزربایجان به وقوع بپیوندد .
به نظر می رسد حاکمیت به خیال خام خود سعی دارد با عوام فریبی و ساکت کردن ملت آزربایجان ، هم روند خشکاندن دریاچه اورمیه را عملی تر کرده و هم از این مساله برای انتخابات یا بهتر بگوییم برای انتصابات مجلس شورای اسلامی در اسفند 90 سوء استفاده کند .
حاکمیت باید بداند که فعالین حرکت ملی آزربایجان جنوبی هرگز فرصت چنین سوء استفاده ای را به حاکمیت نخواهند داد .
شخصاً به عنوان جزئی از حرکت ملی آزربایجان از تمامی فعالین حرکت ملی آزربایجان عاجزانه درخواست دارم برای آگاهی ملت آزربایجان از پلانهای شوم حاکمیت راسیستی ایران اقدامات لازم و مقتضی را انجام دهند .
 در این زمان وظیفه هر فعال و تشکل ملی ، زنده نگه داشتن مساله خشکاندن دریاچه اورمیه در بین ملت آزربایجان از هر طریق ممکن همچون پخش ویدئو سی دی ها ، پخش شب نامه ها و آگاهی های شفاهی و غیره برای آماده شدن ملتمان جهت خیزشهای گسترده در آینده می باشد .

مرگ و حیات دریاچه اورمیه

ارک قالاسی — Thu, 15 Sep 2011 19:22:01 GMT

مرگ و حیات دریاچه اورمیه

ارک قالاسی - وخامت وضعیت دریاچه اورمیه در چند سال اخیر به صحنه ی عمومی کشیده شده است. مردم منطقه آذربایجان و شهر اورمیه، از یک سال پیش به مناسبت هایی با تجمعات و تظاهرات، به سیاست هایی که منجر به خشک شدن تدریجی دریاچه اورمیه شده، اعتراض کرده اند، اما کو گوش شنوا.

مرگ و حیات دریاچه اورمیه

در این رابطه کمپین هایی در خارج کشور تشکیل شد. در شبکه های اجتماعی مانند فیس بوک صفحاتی برای هشدار و آگاهی رسانی در این خصوص درست شد و سایت های خبری و خبرگزاری ها شروع کردند به این مسئله محیط زیستی توجه بیشتر نشان دادن.

از طرف دیگر، گفته می شود که این معضلی جهانی ست و بسیاری از دریاچه ها و تالاب ها روند تدریجی خشک شدن را طی می کنند و با این گفته، سوءمدیریت مقامات جمهوری اسلامی را نفی می کنند.

شهروند به منظور آگاهی رسانی، از منابع موجود در اینترنت استفاده کرده و گزارش کاملی در حد داده های موجود برای خوانندگان خود فراهم کرده است.

طبیعی ست در این گزارش به منابع مورد استفاده اشاره شده است.

***

دریاچه اورمیه با وسعت بیش از 570 هزار هکتار دارای حوزه آبریزی با حدود 60 هزارکیلومترمربع(تقریبا سه درصد مساحت ایران) را در بر می‌گیرد.

این دریاچه به‌دلیل اهمیت محیط زیستی در مجامع جهانی به ثبت رسیده و مورد حمایت بین المللی قرار گرفته است. دریاچه اورمیه در سال 1352خورشیدی با مصوبه شورای عالی محیط زیست به عنوان پارک ملی و در سال 1354 خورشیدی از سوی کنوانسیون جهانی تالاب ها(کنوانسیون رامسر) به عنوان یکی از مهم ترین تالاب های بین المللی جهان به ثبت رسیده است، این در حالی است که امروزه سیر نابودی و پاک شدن از روی نقشه جغرافیایی جهان را با سرعت طی می‌کند.

پارک ملی دریاچه اورمیه با ٣٠ تالاب وابسته و اقماری آب شور و شیرین بزرگترین زیستگاه حیات وحش خاورمیانه بوده که در سالیان گذشته صدها هزار پرنده بومی و مهاجر در آنها لانه‌سازی و زادآوری می‌کرده‌اند.

دریاچه اورمیه با ویژگی های خاص خود بعد از دریاچه شور دریای مرده یا بحرالمیت(Dead Sea) در غرب اردن با 810 کیلومتر مربع وسعت و شوری 7/33 درصد به عنوان دومین دریاچه شور جهان به شمار می رود و به عنوان بزرگ ترین تالاب دایمی با دارا بودن 102 جزیره بزرگ و کوچک از قابلیت های اکولوژیک یگانه‌ای برخوردار است.

دریاچه اورمیه در ارتفاع ۱۲۲۵ متر از سطح دریا درگودال وسیعی واقع شده که رود ارس و ارتفاعات سهند و سبلان حد شمال و شرقی، دره سفیدرود و کوه‌های کردستان حد جنوب خاوری و جنوبی، و کوه‌های مرزی با ترکیه حد باختری آن را تشکیل می‌دهند.

آب دریاچه بسیار شور و تلخ و املاح آن در گذشته حدود 23 درصد بوده است. دریاچه اورمیه از پتانسیل‌های فراوان اکوتوریستی برخوردار است. جزایر زیبا، حیات وحش، پرندگان مهاجر و نیز چشمه‌های آب معدنی شامل آب‌های گوگردی و گازدار و قلیایی و نمکی و غیره و گل و لای و لجن‌های اطراف دریاچه که هر یک پتانسیل بسیار مناسبی برای توسعه صنعت اکوتوریسم و بخش‌های بسیار درآمدزا و هماهنگ با محیط زیست آن از جمله طبیعت بینی و پرنده بینی محسوب می‌شود.

این دریاچه یکی از ۵۹ ذخیره گاه طبیعی محیط زیست جهان است که به دلیل طبیعت مناسب برای زیست دائمی و موقت انواع پرندگان کمیاب و نادر جهان و زیبایی های طبیعی سواحل و جزایر آن از سوی یونسکو به عنوان یک ذخیره گاه “بیوسفری زیست سپهر” در جهان شناخته شده است.

مهمترین رودهای حوزه آبریز دریاچه اورمیه عبارتند از: تلخه رود، زرینه رود و سیمینه رود، گدار، بار اندوز، شهر چای، نازلو و زولا. رودخانه زرینه رود مهمترین رود تامین کننده آب دریاچه اورمیه محسوب می‌شود.

دکتر میرمهرداد میرسنجری، استاد دانشگاه، در نوشته ای در سایت تابناک1 به سوء مدیریت‌ها در عرصه محیط زیست اشاره کرده است.

او می نویسد: “در نابودی دریاچه اورمیه هم بی تردید ضعف مدیریت منابع آب توسط همه متولیان امر به ویژه وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو، وزارت راه و شهرسازی و سازمان محیط زیست امری مشهود و غیر قابل انکار می‌باشد. این گونه است که بستن مسیر گذر هزاران ساله رودخانه‌های تامین کننده آب دریاچه اورمیه با ساختن سد و عدم رعایت حقابه مربوط اصلی ترین نقش را در نابودی آن ایفا نموده است.”

میرسنجری، تنها دریاچه اورمیه را مشکل محیط زیست ایران نمی داند و به موارد دیگر در این خصوص از جمله نابودی جنگل ها و سایر دریاچه ها و تالاب ها نیز پرداخته است.

دکتر میرسنجری مهمترین مشکلات محیط زیستی دریاچه اورمیه را چنین برشمرده است:

1- سد سازی‌های بی رویه بر روی رود‌ها، عامل اصلی خشک شدن دریاچه

در حالی که21 رودخانه دائمی و 7 رودخانه فصلی از اصلی ترین منابع تغذیه کننده آب دریاچه اورمیه محسوب می‌شوند، سد سازی بی رویه بر روی این رود‌ها به عنوان عامل اصلی خشک شدن دریاچه اورمیه محسوب می‌شوند که با گسترش روز افزون بهره برداری از این سدها روند خشک شدن دریاچه نیز تشدید شده است.

در حال حاضر نزدیک به40 سد و بند در مسیر رودخانه‌های تغذیه کننده دریاچه اورمیه احداث شده و یا در دست اجراست که حجم قابل توجهی از آب های برداشتی از آن‌ها به مصرف کشاورزی می‌رسد و این در صورتی است که حداکثر راندمان آبیاری کشاورزی توسط نهاد‌های مربوط 34 درصد برآورد شده است و این یعنی 66 درصد آب برداشتی از رودخانه‌ها و چاه‌ها که به مصرف بخش کشاورزی می‌رسد هدر رفته و تبخیر می‌شود.

بر اساس پژوهش‌های انجام شده سدسازی بر روی رودخانه‌های زرینه‌‌رود، سیمینه‌‌رود، گدار و باراندوز که با هدف تولید برق و آبیاری زمین‌های کشاورزی صورت گرفته سبب شده آب دریاچه در بسیاری از مناطق از 16 تا 22 متر عقب بنشیند.

2- میان‌گذر اورمیه، پروژه تخریب کننده محیط زیست دریاچه

احداث راه میان گذر شهید کلانتری از دل دریاچه اورمیه در سال‌های نخستین بعد از انقلاب با طرح این شهید برای فراهم آوردن شرایط مناسب تر جهت تدارکات جنگی به جبهه‌ها پیشنهاد شد. این راه که کوتاه زمانی پس از افتتاح نخست در سال 1368 فرو نشست دیگر بار باز هم با اشکالات محیط زیستی فراوان احداث شد. ساخت این میان گذر پیامد‌های محیط زیستی بسیاری را به دنبال داشته که از آغاز پیشنهاد احداث آن، توسط متخصصان محیط زیست در مورد این مخاطرات به طور مکرر هشدار داده شده است. راه میان گذر شهید کلانتری جریان گردشی آب را مختل می‌کند و زنجیره اکولوژیک و تعادل هیدرولوژیکی و اکولوژیکی دریاچه را برهم زده و ارتباط دو سوی شمال و جنوب پل را از هم قطع می‌نماید.

3- شورشدگی بحرانی دریاچه

در حالی که نمک موجود در آب دریاچه اورمیه در حالت معمولی 180 تا 220 گرم نمک در هر لیتر برآورد شده است، این میزان در شرایط بحرانی فعلی به 340 گرم در هر لیتر می‌رسد که از دید متخصصان محیط زیست یک فاجعه اکولوژیک برای این منطقه تلقی می‌شود. براساس برآورد‌های انجام شده بر اثر شوری بیش از حد آب، جمعیت آرتمیا که غذای اصلی فلامینگو‌های مهاجر محسوب می‌شود نسبت به سال‌های 75و76 تا40 برابر کاهش یافته و با ادامه روند فعلی در آینده نزدیک اثری از این آبزی ارزشمند بر جای نخواهد ماند. جدای از تاثیرات بسیار مخرب شور شدگی بر حیات تنها جاندار آب‌های دریاچه یعنی آرتمیا، تبدیل شدن 25 هزار هکتار حواشی دریاچه اورمیه به شوره زار دیگر پیامد مستقیم مخرب محیط زیستی این فاجعه تلقی می‌شود. عمق فاجعه آن جا بیشتر نمایان می‌شود که بدانیم بیش از 100 هزار هکتار از مناطق جنوب و شرق و حواشی پست دریاچه در معرض قطعی تبدیل به شوره زار قرار دارند.

آینده متصور برای منطقه نیز این گونه خواهد بود که با وزش هر باد ذرات نمک تمام مزارع، باغ‌های سیب و انگور و مراتع را فرا ‌گرفته و حتی تنفس را نیز برای مردم ساکن در شهر‌های اطراف دریاچه اورمیه با مشکل مواجه خواهد کرد.

4-پایین آمدن سطح آب دریاچه اورمیه

بر اساس برآوردهای انجام شده از سال آبی 75 – 74 تا کنون رقوم ارتفاعی سطح تراز آب دریاچه اورمیه سیر نزولی پیدا کرده و در طول سال های اخیر آب دریاچه بیش از شش متر کاهش داشته است.

بنا بر تحقیقات انجام شده از 12 سال پیش تا کنون نمودار تراز آب پارک ملی دریاچه اورمیه رو به پایین بوده است و بر اثر تبخیر سالیانه سه تا چهار میلیارد متر مکعب آب دریاچه تبخیر می‌شود.

5- مشکل گرمای زمین و پیامد‌های خشک شدن دریاچه

با توجه به این که دریاچه اورمیه و آرال از نظر اقلیمی و جغرافیایی تا حدودی از شباهت برخوردارند، گرم شدن کره زمین و همزمان قطع جریان ورود آب‌های دو رود آمودریا و سیردریا به دریاچه «آرال» سبب خشک شدن آن شده است. با کمال تاسف در صورت ادامه وضعیت موجود سرنوشت مشابهی هم برای دریاچه اورمیه قابل پیش‌بینی است.

و درصورت خشک شدن دریاچه، املاح برجای مانده از بادهای گرم وارد شهرها شده وموجب بروز بیماری های مختلف از جمله بیماری‌های ریوی، چشمی خواهد شد.

6- انتقال پساب‌های صنعتی به دریاچه اورمیه به عنوان راهکار حل بحران کارخانه‌های منطقه!

با در نظر گرفتن این که دریاچه اورمیه در قلب آذربایجان به عنوان قطب صنعتی ـ کشاورزی ایران واقع شده است به دلیل عدم وجود سیستم استاندارد دفع پساب‌های کشاورزی و صنعتی و عدم نظارت کافی نهاد‌های مسئول، بسیاری از کارخانه‌ها پساب‌های آلوده خود را به سوی دریاچه اورمیه هدایت و تخلیه می‌کنند که این مساله دریاچه را از کرانه‌های شرق و غرب در معرض تهدیدهای بسیار پر مخاطره محیط زیستی قرار داده است. برای نمونه می‌توان به یک مورد گویا در این زمینه اشاره کرد که 25 کیلومتر لوله گذاری برای انتقال پساب‌های صنعتی یکی از کارخانه‌ها به سمت دریاچه اورمیه به انجام رسیده است تا به زعم مجریان آن خطر آلوده سازی محیط شهری رفع شود! (و البته خطر به مراتب بزرگ تر به دریاچه اورمیه تحمیل شود)

قابل توجه این که پساب کارخانه‌های صنعتی هم جوار دریاچه به دلیل داشتن قابلیت هدایت الکتریکی بالا به هنگام نفوذ به آب و خاک آثار مخربی بر روی منابع آب‌های زیرزمینی منطقه نیز بر جای می‌گذارد.

همچنین برخی از عناصر سنگین و سرطان زا نظیر نیکل و مواد خطرناکی مانند آمونیاک که به صورت پساب از این کارخانه‌ها خارج می‌شود علاوه بر زمین‌های اطراف و آب دریاچه اورمیه چرخه حیات را نیز در معرض خطر جدی قرار می‌دهند و مختل می‌کنند.

7- نابودی زیستگاه‌ها و اخلال در مهاجرت پرندگان مهاجر

بسیاری از زیستگاه‌های شناخته شده دریاچه اورمیه به خاطر کم‌آبی و سدسازی روی رودخانه‌های اطراف این دریاچه تخریب شده‌اند و همین موضوع باعث شده تا پرندگان از این زیستگاه‌ها مهاجرت کنند.

با مسدودکردن آب رودخانه‌ها به عنوان محل زندگی پرنده‌های دریاچه اورمیه و بستن سدهای متعدد پرندگانی که برای یافتن آب و غذا به این مکان‌ها می‌آیند وقتی با کمبود آب و غذا مواجه می‌شوند به ناچار برمی‌گردند و به مکان‌های دیگر مهاجرت می‌کنند.

وجود پرندگانی همچون فلامینگو و پلیکان سفید یکی از ویژگی های تنوع زیستی در دریاچه اورمیه است که در جزایر 9گانه پارک ملی دریاچه اورمیه جوجه‌آوری دارند و با توجه به روند خشکسالی در 10 سال اخیر و تغییرات اکولوژیک در سطح جزایر 9گانه که از طریق خشک شدن اطراف جزایر و به هم پیوستن آنها صورت گرفته تعداد جمعیت تخمگذار این پرندگان بسیار کاهش یافته و این امر نشان دهنده تاثیر معنی‌دار خشکسالی بر پرندگان ساکن پارک ملی دریاچه اورمیه است.

دکتر میرسنجری در پایان مقاله اش، راهکارها را ارائه می دهد و می نویسد:

1ـ بی تردید مشکلات محیط زیستی کشور مساله‌ای فرابخشی است و تنها به ضعف مفرط سازمان محیط زیست مربوط نمی‌شود و علاوه بر این ضعف و بی تدبیری سایر وزارت خانه‌های مربوط از جمله وزارت نیرو، وزارت راه و شهرسازی، وزارت جهاد کشاورزی و سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری و… همه و همه در تخریب اکوسیستم طبیعی دریاچه نقش داشته‌اند… توجه به این نکته حایز اهمیت است که ارایه آمار‌های سدسازی در کشور ما به عنوان نماد سازندگی تبلیغ می‌شود این در حالی است که سد سازی در دنیا بدترین نوع مدیریت منابع آبی است که به دلیل غیرپایداربودن در بسیاری از کشور‌های پیشرفته دنیا کنار گذاشته شده است. با سرمایه گذاری کافی و اجرای عملیات آبخیزداری و آبخوان داری می توان تا حد زیادی کنترل منابع آب کشور و از جمله دریاچه اورمیه را آن هم به صورت پایدار و دائمی(نه به مانند سد‌ها با طول عمر حداکثر پانزده تا بیست ساله) به سامان کرد. بی تردید ضروری است سدسازی بر روی رود‌های منتهی به دریاچه اورمیه هرچه سریع تر به ویژه در حوزه‌هایی که تاکنون شروع نشده و همچنین در حوزه‌های در دست مطالعه متوقف گردد.

2ـ احداث راه میان گذر دریاچه اورمیه از نظر کارشناسان محیط‌زیست، اشتباهی بزرگ بوده که بدون ارزیابی صحیح علمی و محیط زیستی و تنها بر اساس برخی مصالح کوتاه مدت به انجام رسیده است. به اعتقاد متخصصان، بازنگری در احداث این راه گذر با به کارگیری دانش روز یکی از راهکار‌های ضروری برای رفع خطر نابودی محتوم دریاچه اورمیه تلقی می‌شود. قابل توجه این که در موارد مشابه در کشور‌هایی چون آمریکا، کانادا و استرالیا پل‌های میان گذر از دریا‌ها و دریاچه‌ها را به صورت معلق بر روی پایه‌های عمودی بسیار بلند احداث می‌کنند که از این راه علاوه بر جذابیت دیداری مشاهده طبیعت دریاچه از ارتفاع، کم ترین تغییر وکم ترین سطح از بستر دریاچه اشغال می‌شود، خللی در جریان گردشی طبیعی آب ایجاد نمی‌شود و حیات طبیعت آب‌ها و تالاب‌ها در معرض خطر قرار نمی‌گیرد.

3ـ با توجه به این که بر اساس برآورد‌ها، تامین بیش از 3 میلیارد مترمکعب آب برای جلوگیری از خشکیدن دریاچه اورمیه مورد نیاز است… به نظر می‌رسد راه حل کم هزینه تر و عملی تر، انتقال آب رود‌های منتهی به عراق از جمله زاب و سیروان باشدکه به میزان 3 تا 4 میلیارد متر مکعب آب را می‌توانند به سمت دریاچه اورمیه هدایت نمایند.

4- یکی از پرسش‌های بی پاسخ کارشناسان محیط زیست این است که چرا از پتانسیل سازمان‌های بین المللی حامی طرح‌های حفظ محیط زیست کشور‌ها برای ایران به طور مطلوب استفاده نمی‌شود؟ لازم به ذکر است که طرح حفاظت از تالاب ها، طرحی مشترک بین جمهوری اسلامی ایران و صندوق تسهیلات جهانی محیط زیست (GEF) بوده که اقدامات اجرایی آن از سال 2006 میلادی و به روایتی به ارزش 40000میلیارد ریال آغاز شد. پرسش دغدغه مندان محیط زیست این است که بازخورد این پروژه کلان در طول چهار سال چه بوده و آیا صرف این هزینه گزاف نفعی برای حفظ دریاچه اورمیه به دنبال داشته است؟ بر اساس اعلام دست اندر کاران تنها مطالعات مرحله یک طرح حیاتی انتقال آب رود زاب برای رفع خطر خشک شدن دریاچه اورمیه 4 سال به طول انجامیده و هنوز به پایان نرسیده است! آیا با این گونه کندی انجام پروژه‌های میلیاردی امکان ادامه حیات تالاب‌ها و دریاچه‌های ایران زمین متصور خواهد بود؟…

و اما درباره ی اهمیت دریاچه اورمیه اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست در گفت وگو با بی بی سی2 می گوید: “دریاچه ای به عظمت دریاچه اورمیه که ۱۶۷ کیلومتر طول و حدود ۳۷ تا ۵۵ کیلومتر هم عرض دارد نقش مهمی در محیط زیست اطرافش می گذارد. چنین حجمی از آب می تواند تغییراتی در آب و هوا انجام دهد. تمام حبه های انگور و دانه های سیر و بادام معروف دریاچه اورمیه مدیون این دریاچه هستند.”

کهرم افزود: اگر شما می فرمایید آب شور است ملاحظه بفرمایید که کمتر از یکی دو متر عبور آب در خاک، آب را تبدیل به آب شیرین قابل شرب می کند. طبیعت این طور کار می کند. اگر چنانچه دریاچه از بین برود تمام زمین های کشاورزی اطراف شوره زار خواهد شد.

به گفته کهرم تمام باغات آن منطقه از بین می روند و نه تنها در ایران بلکه در ترکیه و عراق آب و هوا تغییر می کند.

کهرم می افزاید: “تخمین زده شده که اگر دریاچه اورمیه خشک شود زندگی ۵ تا ۱۴ میلیون نفر در شهرهای اطراف تحت تاثیر قرار می گیرد و اینها مجبور می شوند کوچ کنند به خاطر زمین های کشاورزی و احشام شان که به کل از بین خواهد رفت. اینها نکاتی است که می دانیم اتفاق می افتد. وای به حال آن مسائلی که هنوز ما نمی دانیم بر اثر فقدان دریاچه اورمیه از بین خواهد رفت. من به عنوان یک پرنده شناس می گویم که روزی در حدود ۲۰ هزار جفت فلامینگو، ۱۰ هزار جفت پلیکان و بیش از ۱۲۶ گونه پرنده در این منطقه یا زاد و ولد می کردند یا زمستان گذرانی. از اینها هم اثری نخواهد ماند.”

از سوی دیگر، طهمورث کلانتری، مدیر کل محیط زیست استان آذربایجان غربی در گفت وگو با خبرگزاری مهر3 می گوید: اقدامات انسان ساز و بروز پدیده خشکسالی در حالی تراز آب پارک ملی دریاچه اورمیه را به هزار و 271 متر و 64 سانتیمتر نسبت به سطح دریاهای آزاد رسانده که این میزان در مقایسه با یک ماه قبل 3 سانتیمتر کاهش داشته است. او سطح اراضی شوره زار شده حاشیه پارک ملی دریاچه اورمیه را 150 هزار هکتار عنوان کرد و افزود: هم اکنون 5/6 متر ارتفاع آب از بالاترین سطح در سال 74 پایین تر است.

به گفته ی مدیر کل محیط زیست آذربایجان غربی بنا بر تحقیقات انجام شده از ۱۲ سال پیش تاکنون نمودار تراز آب پارک ملی دریاچه اورمیه رو به پایین است.

از 12 سال پیش نمودار تراز آب دریاچه رو به پایین است و دولت کاری نکرده است.

حال که طناب ندانم کاری ها و سوءمدیریت ها گلوی دریاچه را فشرده، مردم اورمیه و آذربایجان برخاسته اند تا کاری کنند. آنها می گویند دریاچه تشنه است، باید به آن آب رساند.

از سیزده فروردین 1390 که تظاهرکنندگان به نواحی شوره زار شده ی دریاچه رفتند و در اقدامی نمادین هر یک بطری آبی به گلوی تشنه ی دریاچه ریختند، تا کنون دست از اعتراض نکشیده اند و به صورت های گوناگون اعتراضشان را عنوان کرده اند.

25 مرداد 1390 (16 آگوست 2011) نمایندگان مجلس شورای اسلامی طرح دو فوریتی نجات دریاچه اورمیه را رد کردند، یعنی از نظر آنها نجات دریاچه موضوعی عاجل نیست. این اقدام به تظاهرات بیشتر در اورمیه و شهرهای آذربایجان انجامید.

در پی تظاهرات در این شهرها، نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی به برخورد با تظاهرکنندگان پرداخت. خبرها و ویدیوهای تظاهرات و سرکوب مردم مرتب در سایت ها منتشر می شود. انجمن دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجانی در ایران (آداپ)، با انتشار بیانیه ای برخورد نیروهای امنیتی با معترضان به خشک شدن دریاچه اورمیه را به شدت محکوم کرد و خواهان آزادی فوری و بدون قید و شرط بازداشت شدگان این حادثه شد. در این بیانیه از دستگیری صدها نفر از حامیان دریاچه و حتی”کشته شدن سه تن از تظاهرکنندگان و مجروح شدن تعداد کثیری از مردم در طی درگیریها با پلیس ضد شورش“ خبر داده شده است.

برخورد ماموران امنیتی با معترضان به خشک شدن دریاچه اورمیه واکنش های زیادی را به دنبال داشت.

سعید پیوندی، استاد جامعه شناسی دانشگاه در پاریس در گفت وگو با بی بی سی، اعتراضات مردمی به خشک شدن دریاچه اورمیه را از دو زاویه بررسی کرد و گفت: “از دید بسیاری از مردمی که در آذربایجان غربی و شرقی زندگی می کنند این دریاچه همیشه یک بعد هویتی داشته و بخشی از هویت منطقه به شمار می رفته و بسیار اهمیت داشته است. بنابراین بی توجهی به این مساله که آب این دریاچه به تدریج از سالهای پیش کم شده یک نوع شوک و تکانی است برای مردم این منطقه، چرا که عملا زندگی و حیات این دریاچه با زندگی میلیون ها نفر در ارتباط است. مردم منطقه معتقدند که هویت شان مورد بی توجهی قرار گرفته است. به همین دلیل هم واکنش شان تا این حد شدید و در واقع معنی دار است. یعنی نه تنها فقط آن بعد زیست محیطی را دارد بلکه این بعد هویتی، فرهنگی و سیاسی را هم دارد که همزمان به نوعی فریاد حس بی عدالتی است …. به نوعی اعتراض به وضعیت خودشان و محیط زیستی که جزئی از حیات اجتماعی و فرهنگی شان شده است.”4

سخنگوی شورای هماهنگی راه سبز امید، اردشیر امیرارجمند، با انتقاد از برخوردهای امنیتی با معترضان به خشک شدن دریاچه اورمیه نیز اعلام کرد: “دولتی که دچار بحران مشروعیت است از همه چیز می‌ترسد. از شادی جوانان، از افطار در پارک‌ها و حتی آب دریاچه اورمیه را هم امنیتی می بیند.”5

انجمن پژوهشگران ایران به ریاست دکتر حسین لاجوردی نیز طی نامه ای با عنوان ” نابودی دریاچه اورمیه ـ فاجعه زیست محیطی”6 به دبیرکل سازمان ملل، ضمن برشمردن ویژگی های دریاچه اورمیه و اهمیت آن آورده است: … از اوایل دهه 1990 (1370)، تصمیم گیران و مسئولان حکومتی به هیچ عنوان پاسخگو برای سیاست هائی که به بحران امروز انجامیده است نبوده اند، در ماه های اخیر فعالان محیط زیست و مردم عادی که علیه این سیاست های غلط حکومتی اعتراض داشته اند دستگیر و زندانی شده اند و هدف این است تا با ایجاد جو سرکوب و خفقان صدای اعتراض آنان خاموش گردد…. دستگیری و بازداشت حدود 300 نفر در چند روز گذشته می رود که یک بحران زیست محیطی را به شکلی سریع به یک بحران حقوق بشری تبدیل نماید که در آن حق تجمع و اعتراض صلح آمیز نیز پایمال شده و افراد به صورت خودسرانه دستگیر و زندانی می شوند…. برای ما ایرانیان حائز اهمیت است که جامعه بین المللی در جریان این فاجعه قرار داده شود تا شاید بتواند از بروز یک” سونامی نمک” که عواقب آن گریبانگیر میلیونها انسان و مرزهایش فراتر از مرزهای ایران می باشد جلوگیری به عمل آید.

در این نامه انجمن پژوهشگران ایران درخواست کرده که با اعزام یک گروه تحقیق و بررسی به منطقه، نسبت به حفاظت از دریاچه اورمیه و جلوگیری از بوقوع پیوستن فاجعه ای انسانی و زیست محیطی اقدامات لازم به عمل آورند.

معصومه ابتکار، رئیس سازمان محیط زیست در دولت اصلاحات در گفت وگو با ایلنا با ابراز تاسف از برخورد با فعالان زیست محیطی که دلسوز دریاچه ارومیه هستند، تاکید می‌کند: این‌ها فعالان مدنی‌و دلسوز محیط زیست هستند و اگر هشداری می‌دهند باید استقبال کنیم و از آن برای پیشبرد برنامه‌ها بهره بگیریم. معصومه ابتکار رئیس کمیته محیط زیست شورای اسلامی شهر تهران ادامه داد: ما از سال 78 و 79 متوجه پدیده خشک شدن دریاچه ارومیه شده بودیم و مشخص شده بود که به علت بروز خشکسالی و کاهش بارش‌و میزان رواناب، آب دریاچه هر ساله کاهش چشمگیری نشان داده و وضعیت آن به سمت بحرانی شدن می‌رود.» او البته می گوید، زمانی که من رئیس سازمان محیط زیست بودم هیچ گاه مطالعات ارزیابی زیست محیطی پل شهید کلانتری را تایید نکردم و پس از من بود که ساخت آن حادث شد.7

در رابطه با واکنش ها و اعتراض ها به خشک شدن دریاچه اورمیه و همچنین سرکوب معترضان، روزنامه نگاران از یک سو و تعدادی از شهروندان ایران نامه هایی اعتراضی و سرگشاده منتشر کردند.

تا اینکه خبر رسید مشکل دریاچه اورمیه در هیئت دولت بررسی شد.8

حجت الاسلام محمدرضا میرتاج الدینی معاون پارلمانی رییس‌جمهور عصر یکشنبه در حاشیه جلسه هیات دولت در جمع خبرنگاران با اشاره به طرحی که چندی پیش نمایندگان مجلس برای حل مشکل دریاچه اورمیه داده بودند، گفت: ‌این طرح را امروز به دولت آوردیم و در مورد آن بحث شد، البته حل مشکل خشکسالی دریاچه اورمیه و مشکلات مربوط به آن از مدت‌ها پیش در دولت مطرح شده است و معاون اول رییس‌جمهور چندین جلسه را با مسئولان مرتبط و محلی داشته و چندین طرح را نیز دولت در این ارتباط پیگیری می‌کند.

وی در توضیح این موضوع گفت:‌از جمله این طرح‌ها پمپاژ آب از رود ارس به این دریاچه از مسیر استان‌های آذربایجان شرقی و غربی است که این امر به چند منظور انجام می‌شود؛ از جمله برای کشاورزی و حل مشکل دریاچه اورمیه و در این ارتباط نیز سرمایه‌گذاری خوبی انجام شده. معاون اول نیز تاکید کرد که این موضوع پیگیری شود.

معاون پارلمانی رییس‌جمهور هم‌چنین به انتقال آب از سرچشمه رودخانه زاب به دریاچه اورمیه اشاره کرد و گفت که قرار است در این ارتباط تونل 40 کیلومتری احداث شود.

وی ادامه داد: در بودجه سال 90مقدار یک میلیارد دلار برای حل برخی از بحران‌ها از جمله مقابله با ریزگردها، احیای تالاب‌ها و دریاچه‌هاست که قرار است از این یک میلیارد دلار بودجه خوبی برای حل مشکل دریاچه اورمیه اختصاص داده شود و این موضوع در کمیسیون مربوطه مجلس نیز در حال بحث و بررسی است.

منابع:

1ـ http://www.tabnak.ir/fa/news/186977

2ـ http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2011/08/110831_l19_iran_oromieh_statement.shtml

3ـ http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=877239

4 ـ منبع شماره 2

5ـ منبع شماره 2

6ـ http://aciiran.com/oroumieh.htm

7ـ http://www.ebtekarnews.com/Ebtekar/News.aspx?NID=86585

8ـ http://www.tabnak.ir/fa/news/188306

شهروند

مسببین فاجعه خشکاندن دریاچه اورمیه

ارک قالاسی — Thu, 15 Sep 2011 19:16:50 GMT

مسببین فاجعه خشکاندن دریاچه اورمیه

ماشااله رزمی

ارک قالاسی - خشکاندن دریاچه اورمیه از سیاستهای غیرانسانی جمهوری اسلامی است و همه طرفداران حقوق بشر و طرفداران محیط زیست اگر واقعا معتقد به دموکراسی و زندگی بهتر و صلح و امنیت برای انسانها هستند نباید دراین مساله بی طرف و بی تفاوت باشند .

مسببین فاجعه خشکاندن دریاچه اورمیه

ماشااله رزمی

روز ۲۵ مرداد امسال هنگامیکه وکلای ذوب شده در ولایت فقیه طرح دوفوریتی آبرسانی به دریاچه اورمیه را رد کردند هرگز فکر نمی کردند که با خشم و نفرت چهارده میلیون نفر از ساکنان استان های شمال غرب کشور مواجه خواهند شد و مردم فریاد خواهند زد که «مجلس به قتل در یاچه اورمیه فرمان میدهد» و اکنون که با اعتراضات انبوه مردم فاجعه محیط زیستی خشک شدن دریاچه اورمیه بین المللی شده است یکصد و بیست نفر از نمایندگان سابق و فعلی و استانداران و مدیران مناطق شمالغرب با ارسال نامه سرگشاده به رئیس مجلس شورای اسلامی سعی در همدردی با مردم و آرام کردن آنها را دارند، بدون اینکه به ضعف مدیریت و غلط بودن سیاستهایشان درسی و دو سال گذشته اشاره بکنند، برعکس بعضی هایشان بمدیریت فاجعه بار خود افتخار می کنند. آقای جمشید انصاری نماینده فعلی مجلس از زنجان یکی از آنهاست که در مراسم افطار در مقابل اعتراض مردم که می گفتند شما در گذشته استاندار آذربایجان غربی بودید و تعدادی از سدها که عامل اصلی خشگ شدن دریاچه هستند در دوره استانداری شما احداث شده اند، با تفاخر گفته است که «من عرضه داشتم سد ساختم» .

هم اکنون تظاهرات درتمام شهرهای بزرگ آذربایجان در اعتراض به سیاستهای ویرانگر دولت ادامه دارد و بصورت هفتگی و گسترده تکرار می شود و طی سه هفته گذشته صدها نفر در شهرهای اورمیه، تبریز، اردبیل، قوشاچای (میاندوآب)، زنجان و ...دستگیر و زندانی شده اند و تنها کار دولت اعزام هرچه بیشتر نیروی سرکوب به آذربایجان بوده است. با خشگ شدن دریاچه اورمیه بین هشت تا ده میلیارد متر مکعب نمک و املاح فلزات سنگین بر جای می ماند که با یک طوفان نمک منطقه به شوره زار تبدیل خواهد شد. هم اکنون دریاچه در بعضی مناطق شانزده کیلومتر پس رفت دارد و کلیه تاسیسات توریستی و آبادی های ساحلی بلااستفاده شده اند. دامداری، زراعت، باغداری، هتلداری، کشتی رانی و بهره برداری از آرتمیا (میگوی آب شور) که قیمت جهانی اش اکنون به کیلوئی دویست دولار رسیده است غیرممکن شده است. گفتنی است که اگر درست از آرتمیای اورمیه بهره برداری می شد سالیانه می توانست بیش از چهار میلیارد دولار ارز وارد کشور کند که چندین برابر در آمد کشاورزی و باغداری در منطقه می باشد .

بعد از پایان جنگ ایران و عراق و دردوره ای که نامش را دوران سازندگی گذاشتند علی اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس جمهور وقت می گفت که برای خودکفائی کشاورزی باید برروی تمام رودخانه ها سد زده شود. این تصمیم استراتژیک بدون درنظرگرفتن عواقب ویرانگر آن وسیله عوامفریبی و منبع درآمدهای نجومی برای رانت خواران شد. بودجه عمومی را برای احداث سد بین نهادهای اسلامی و نزدیکان سران حکومت تقسیم کردند و وقتی سد ساخته شد هم آب آنرا به کشاورزان و مردم فروختند وهم زمینهای زیر سد را به پول نقد تبدیل کردند. بجای ایجاد صنعت و ایجاد اشتغال مدرن مراتع را به زمینهای زراعی تبدیل کردند و در استان آذربایجان غربی مساحت زیر کشت را دو برابر نمودند و سه میلیارد مترمکعب حق آبه دریاچه را به کشت چغندر و ایجاد باغ و ویلا اختصاص دادند. تنها چیزی که در این نوع اقتصاد اسلامی درنظر گرفته نشده بود محاسبه هزینه و سود حاصل از آن بود حتی اگر در این مزارع گندم می کاشتند فاجعه چنین عظیم نمی شد. مزرعه گندم با سه بار آبیاری به برداشت می رسد در حالیکه مزرعه چغندر هر هفته باید آبیاری شود یعنی مصرف آب مزرعه چغندر هشت برابر مزرعه گندم است. باین ترتیب قریب پانصد لیتر آب آشامیدنی برای تولید پنجاه گرم قند از چغندر مصرف می شود. در این اقتصاد اگر برای کشور خودکفائی ایجاد نمی شود درعوض برای نهادهای وابسته به حکومت و رانت خواران ثروت های هنگفت ببار می آید.

از سه سال پیش فعالین ملی آذربایجان با اعتراضات مسالمت آمیز از جمله با ریختن آب به دریاچه به صورت سمبلیک و برگزاری تظاهرات مسالمت آمیز در روز طبیعت (سیزده بدر) کوشیدند مسئولین جمهوری اسلامی را متوجه نزدیک شدن فاجعه بکنند اما جواب حکومت به خواست مردم چیزی غیر از سرکوبی نبوده است. نگارنده این سطور در سال های اخیر با نوشتن مقالات متعدد و دهها گفتار تلوزیونی و رادیوئی کوشیده است خطر خشگ شدن دریاچه اورمیه را به کسانی که مصدر امور هستند گوشزد نماید اما نگاه امنیتی مسئولین جمهوری اسلامی به انسانی ترین خواسته های مردم منطقه باعث شده که مردم به این نتیجه برسند که حکومت عمدا میخواهد دریاچه را خشک کند تا آذربایجانی ها مجبور به مهاجرت بشوند و کانون مخالفت با حکوت مرکزی از بین برود. در تائید این باور مردم اخیرا چند نفر از کارشناسان به یکی از مقامات بلند پایه حکومت مراجعه کرده و خواهان رسیدگی به خواست مردم شده اند و وی آشکارا گفته است که خواستهای مردم آذربایجان برحق هستند ولی جمهوری اسلامی نمی تواند آنها را بپذیرد زیرا اگر امروز در مساله دریاچه عقب بنشینیم فردا مساله زبان مادری را پیش خواهند کشید و بدنبال آن خواسته های دیگر را و در نهایت کنترل از دست حکومت مرکزی خارج خواهد شد .

علت اصلی خشگ شدن دریاچه اورمیه ساخته شدن سی و پنج سد بر روی رودخانه هائی است که حیات دریاچه را تضمین می کردند. سال هاست که مضرات ایجاد سد در دنیا شناخته شده است و تنها احداث سد بر روی رودخانه هائی تجویز می شود که پی دریی طغیان می کنند و خسارات جانی و مالی بی حساب ببار می آورند و امروزه نهضت های مترقی دفاع از طبیعت وعلیه سدسازی در همه کشورهای پیشرفته وجود دارد .

دومین علت خشکاندن دریاچه اورمیه بعد از سد سازی های بی حساب، حفر چاه های عمیق بی حساب بوده است. هر مسئول محلی بدون توجه به بهم خوردن اکوسیستم تحت عنوان بالا بردن سطح زیر کشت، اجازه حفر چاه عمیق داده است و در حال حاضر بجای شش یا هفت متر گذشته چاه ها در یکصد و بیست متری به آب می رسد. هزاران چاه عمیق در حوزه آبخیز دریاچه اورمیه با مجوز و بی مجوز احداث شده و تمام آبهای سفره های زیر زمینی را خالی کرده است. سابقا بخشی از آب دریا از طریق چشمه های زیردریائی تامین می شد، اکنون نه تنها این چشمه ها آب به دریا نمی آورند بلکه آب شور دریا از طریق همین مجاری به چاه ها می رود و چاه ها را شور می کند و روستائیانی که از این آبها برای مزارع خود استفاده می کنند با دست خود زمین های خود را به شوره زار تبدیل می کنند. چاه های کم عمق و نیمه عمیق و چشمه ها و قنات ها خشگ شده اند و در جنوب شرقی دریاچه باغات و مزارع بیش از چهل روستا از بین رفته و بسیاری از مردم مجبور به مهاجرت شده اند .

در حال حاضر عاجل ترین کار باز کردن سدها و آزاد کردن آبهای پشت سد برای نجات دریاچه از خشگ شدن کامل است. آوردن اب از رودخانه های دیگر می تواند برنامه درازمدت باشد و شاید هم احتیاجی به ان نباشد زیرا دریاچه اورمیه خود منبع تغذیه دارد و طی هزاران سال شاداب مانده است و از این به بعد هم می تواند زنده بماند. دولت جمهوری اسلامی در سال گذشته هشتاد و هشت میلیارد دولار درآمد نفتی داشته است و اگر یک دهم پولی را که صرف حمایت نگهداری رژیم محکوم به نابودی بشار اسد در سوریه می کند صرف کمک به روستائیان خسارت دیده بکند دریا نجات پیدا خواهد کرد و در سال های آینده با تغییر سیستم آبیاری از غرقابی فعلی به آبیاری بارانی و قطره ای هشتاد درصد در مصرف اب صرفی جوئی می شود و ضمن احیاء دریاچه تولیدات کشاورزی نیز بهتر وبیشتر از حالا می گردد به شرطی که کاردست افراد کاردان باشد.

دولت ومسئولین و مدیران دولتی که درایجاد این فاجعه زیست محیطی با سیاست های غلط وضد ملی مقصرهستند در تبلیغات روزمره خود علت خشگ شدن دریاچه اورمیه را ناشی از تغییرات جوی و خشکسالی معرفی می کنند و این چیزی نیست جزعوامفریبی ریاکارانه زیرا درسال جاری بارندگی خوب بوده وخشکسالی نبوده است. از طرف دیگر درست در یکصد و پنجاه کیلومتری دریاچه اورمیه دریاچه وان ترکیه وجود دارد که در همین شرایط اقلیمی قرار گرفته و در حال حاضر سطح آب آن پائین نیامده و حالت طبیعی خود را دارد. اگر شرایط اقلیمی علت بود می بایست دریاچه وان نیز خشگ می شد. همچنین دریاچه آرال در آسیای مرکزی که هنگام انحلال اتحاد شوروی خشگ شده بود طی پنج سال گذشته با دخالت سازمان ملل متحد نیمه شمالی آن احیاء شده و زندگی به منطقه آرال بازگشته است .

با توجه به عناد حکومت در رد خواسته های بحق مردم آذربایجان و نظر باینکه مسئولین جمهوری اسلامی بجای مدیریت کشور ادعای مدیریت جهان را دارند و تمام فکر و ذکرشان دعواهای جناحی خودشان است وهمچنین زندگی و آینده منطقه با خشگ شدن دریاچه اورمیه بخطر می افتد لذا برای مردم آذربایجان راهی جز ادامه اعتراض و توسل به مراجع بین المللی برای تحت فشارگذاشتن جمهوری اسلامی باقی نمانده است. خشکاندن دریاچه اورمیه از سیاستهای غیرانسانی جمهوری اسلامی است و همه طرفداران حقوق بشر و طرفداران محیط زیست اگر واقعا معتقد به دموکراسی و زندگی بهتر و صلح و امنیت برای انسانها هستند نباید دراین مساله بی طرف و بی تفاوت باشند. اگر امروز به خواست دموکراتیک و مدنی آذربایجانی ها توجه نشود امکان رادیکال شدن اعتراضات و بخشونت کشیده شدن مبارزات کاملا قابل پیش بینی است و آنگاه همه مسئول هستند.

ماشااله رزمی ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۱ - پاریس

اورمو گؤلونون قوروماسینا اعتیراضلار، قازانجلار و پلانلار(سون هفت

ارک قالاسی — Thu, 15 Sep 2011 19:06:09 GMT

اورمو گؤلونون قوروماسینا اعتیراضلار، قازانجلار و پلانلار(سون هفته ده کی اعتیراضلارین قازانجلاری و گله جه یی)

الف-تبریزلی

ارک قالاسی - سون هفته لرده آذربایجان میللی حرکتی نین گونده م قونوسو اورمو گؤلو و اونون قوروماغینی پروتستو ائدن آذربایجان میللتی دیر.

کئچن نئچه ایلین ایچینده اورمو گؤلونون قوروماسی و قوروما سونوجو اوز وئرن توپلومسال و چئوره سل فاجعه نین ابعادی و گئنیشلیگینی هر کسه گؤسترمک اوچون محیط زیست فعاللارین یانیندا آذربایجان-ین هر دردینه مرهم آختاران میللی فعاللارلار دا همایش، سرگی و یازیلارلا چابا گؤسترمیشدیلر. میللی فعاللار درگیلر، سیته لر، اؤیرنجیسل گزیلر و میللی حرکتین باشقا تریبونلاردان فایدالانیب آذربایجان میللتی نین بو فاجعه ایله اوز-اوزه گلمک قورخوسونو قولاقلارا چاتدیرماغا چالیشدیلار. بو چابالار 89 و 90 ایللری نین طبیعت گونونده تبریز و اورمودا اولان اعتیراض حرکتلرینه سبب اولدو.

الف-تبریزلی

نئچه میللی فعال توتقلانیب و حاقسیزجا جزالاندیریلدیلار. بو آرتیریلان اعتیراضلار سونوجوندا آددا آذربایجان شهرلرینین مجلیس نمایندهلری بو قونویو مجلیسده مطرح ائلهمهیه قرار وئریرلر. البته نمایندهلرین بو ایشینده یئنی مجلیس سئچکیلری و رئکلام آماجلی اولماسینین نه قدر تاثیری اولدوغو بو نمایندهلرین ویجدانینا بیراخیلیر. اورمو گؤلونه سو چکدیرمه طرحی نین ایکی فوریتی 66 نمایندهنین ایمضاسی ایله علنی جلسهده بررسی اولماق اوچون مجلیسین برنامه سینده یئر آلیر آنجاق بو طرحین ایکی فوریتی قبول اولونمور. طرحین قبول اولنماماسی بیر طرفدن و بجنورد و فارسان نمایندهلری کیمی نمایندهلرین آنتی تورکچولوکدن قایناقلانان ایهانتلی سؤزلری آیری طرفدن، آذربایجانلیلاری راحاتسیز ائلییب جان اوستو اولان گؤلونو قورتارماغا اؤزلرینین مئیدانا گلمهسینه راضیلاشدیردی. اولانلارا اعتیراض اولاراق میللی فعاللار طرفیندن تیراختور-شهرداری فوتبال اوینلاریندا و اوندان سونرا شهریور آیی نین 5-ده اورمو و تبریزده گؤستری دوزنلهمهیه قرار وئریلدی. بو قراری میللته ده چاتدیرماق اوچون سون ایللرده تایی آز گؤرونن بیر چابا صرف اولوندو و البته بیر تعداد فعاللاردان دا بو چالیشمالار اثنایندا توتوقلاندی. آمما چابلار بوشا گئتمهییب و شنبه، شهریورین 5-ده اولان اعتیراض اورمودا تمامی ایله باشاریلی شکیلده قورولدو. آمما تبریز-ین چیخیشی گؤزلهنیلندن داها آشاغی سوییهده ایدی. اورمونون چیخیشییندا جانینی میللی منافع یولوندا وئرن شهیدلر، قانی توکولن یارالیلار، حاکمیتین قدار آداملاری الی ایله وحشیجه دؤیولنلرین خبری تبریز-ین قانینی جوشدوردو. اورمو شهیدلرینین یئددی سینده بیر داها اورمو آیاغا قالخدی و البته بو دفعه تبریز بوتون امنیتی آتمسفره و باسقیلی دورومونا باخمایاراق اؤز قارداشینی تک بیراخمادی و هر ایکی شهرده میللتین و میللی فعاللارین گوجو حاکمیتین دمیر یومروغونا غلبه ائلهدی. بو اعتیراضلار سونوجوندا حاکمیت ال-آیاغا دوشوب و دولت اؤز موضعیندن دالا چکیلمهیه مجبور اولوب و یالاندان دا اولسا 900 میلیاردلیق یاردیم پروژهسینی تصویب ائلهدی. اورمو گؤلونون قوروماسینا کئچن نئچه هفته ده دوزنلهنن اعتیراض گوستریلرینین بیر سیرا نواقصی یانیندا بؤیوک قازانجلاری دا اولموشدو. بو قازانجلاری بئله سیرالاماق اولار:

- دورغونلوق فضاسینی سیندیرماق: 85 قیاملارینین آردیندان میللی حرکت اوستونده اولان باسقیلار داها دا آرتدی. آرتان باسقیلار ندنی ایله میللی حرکت اوچون یئنی دوروم و یئنی قوشوللار یاراندی. چالیشما قوشوللارینین دگیشیلمهسی، باسقیلارین آرتیریلماسی و 85 قیاملاریندان سونرا یارانان آتمسفر میللی حرکتی دورغونلوغا سوروکلهمیشدیر. 88 ایلینین جمهور باشقانلیغی سئچکیلرینده دورغونلوق فضاسی یئرینی چالیشمایا وئرسه ده بو چالیشمالار میللی فعاللارین سوکوت یؤنتمینی سئچدیکلری اوچون بلکه توپلومو دریندن ائتکیلهمک ایمکانی تاپمامیشدیر. آمما اورمو گؤلونون قورماسینا اعتیراض اوچون دوزنلهنن گؤستریلرده آذربایجان میللتینین هامیسینین ایشتیراک ائتمه سی کئچن ایللرده یارانان دورغونلوغو کوکدن سیلیب و بوتون آذربایجان توپلومونو حرکته گتیردی.

- مرکزیتچی اپوزوسیونون بایکوت-ون سیندیرماق: کئچن ایللرده مرکزیتچی اپوزوسیون، آذربایجان میللی حرکتینه مربوط اولان خبرلری بایکوت ائدیب میللی حرکتین وارلیغینی یوخ سایماغا چالیشیردی. بو موضوع 85 قیاملاریندا چوخ گؤزه ووروردو. 85 قیاملاریندان سونرا آذربایجان میللی فعاللاری و میللتینه، مرکزیتچی حرکتلرین وئردیگی دموکراسی، سؤز آزادلیغی و بشر حاقلارینین رعایت اولماسی کیمی شعارلارینا نه قدر اینامسیز اولدوقلاری و سؤزلرینه نه قدر صداقتسیزلیکلری داها دا آیدینلاشدی. ایران جمهور باشقانلیغی سئچکیلری سونوجونا اولان اعتیراضلارین میللی حرکت طرفیندن سوکوت ایله قارشیلانماسی بو بایکوتو داها دا شیددتلندیریمیش دیر. آمما آذربایجان-دا فضانین امنیتی اولماسینا و باسقیلارین شیددتلی اولماغینا راغمن سون اعتیراضلارین گئنیش و باشاریلی اولماسی اپوزوسیون تریبونلارینین سوسقونلوغونو پوزدوردو و آکسیالارین خبرلری اونلارین سیتهلرینده یانسیدی. خبرلرین یانسیماسی نه قدر ایجباری ده اولسا بیر باشاری ساییلیر. البته اعتیراضلارین قونوسو دا بو بایکوتو سیندیرماقدا ائتکیلی ایدی.

- میللی حرکتین گوجونو سرگیله مک: گونئی آذربایجان میللی حرکتینی ایزلیین هرکس بیلیر 1385 قیاملاری میللی حرکتین تاریخینده بیر زیروه دیر. بو قیاملاردان سونرا میللی حرکتین نه قدر پتانسیللی اولدوغو ثابیت اولوندو. البته اونلا بئله اینتیظارلار میللی حرکتدن چوخالدی. دئمک اولار ایران تحولاتینی ایزلیین دونیا گوجلری ده ایران-دا و گونئی آذربایجان-دا بؤیوک دگیشیم پتانسیلینه صاحیب اولان میللی حرکتیمیزین وارلیغین گؤرودولر. 85 دن سونرا آذربایجان میللی حرکتی قابیق سالدی و بو دگیشیم حرکتین تاکتیکلرینه ده یانسیدی. بعضن یئنی یؤنتملردن فایدالانماق چوخ ملموس اولمادیغی و آز اولدوغو اوچون دورغون آتمسفرده چوخ گؤزه گلمیردی. 88 سئچکیلرینده آذربایجان-ین سوکوت تاکتیکی ده بعضن میللی حرکتین گوجونو ایتیریب و گوجسوزلهشمهسی اولاراق تعبیر اولوردو و بو حرکتین ضعیفلهشمه شوبههسینی یارادیردی. بو ذهنیتین یارانماسیندا مرکزیتچی اپوزوسیونون بؤیوک رولو واریدی. بلکه 88 سوکوتونون اؤجو آلینیردی. آنجاق سون گونلرده کی اعتیراضلار میللی حرکتین داها دا گوجلو اولدوغونو گؤسترمکله برابر گونئی آذربایجان-ین مرکز گوجلریندن مستقل اولاراق تصمیم آلدیغی و آلدیغی تصمیملرین عملی ائلهمه گوجونه صاحیب اولدوغو آیدینجا گؤستریلدی. بو حرکت ایران-ین باشقا میللتلرینه ده اؤزنک اولابیلر.

- دونیا خبر آژانسلاریندا یانسیماق: دونیا خبر آژانسلاریندا گونئی آذربایجان خبرلرینین یاییلماسی یاخین کئچمیشده فعاللارین بیر چوخونون حسرتینه چئویریلمیشدی. میللی حرکتین خبر آژانسلاریلا سیستماتیک رابطهسینین اولماماسی اوچون گونئی آذربایجان خبرلرینی دونیایا چاتدیرماقدا چتینلیگی واردیر. بو مسئله هله ده آرادان قالدیریلماییب آنجاق سون اعتیراضلار، دونیانین چوخ اعتیبارلی خبر آژانسلاری و قزئته لرینده یئر آلماغی باشاردی. گونئی آذربایجان، آذربایجان-ین تورک کیملیگی، میللی حرکتین وارلیغی و ماهیتی و گونئی آذربایجان تورکلرینین معروض قالدیغی حاقسیزلیقلارا بو خبرلرده ایشاره اولونماسا دا کئچن هفتهلرده کی اعتیراضلارین خبرلری بو آژانسلار طرفیندن یاییلما شانسی تاپماغینا گلهجهیه بیر یاتیریم کیمی گؤرملی و سیستماتیک ایلگیلر قورماغا یاتاق حاضیرلاماق کیمی دگرلهندیریلمهلییک. بلکه گلهجکده معتبر خبر آژانسلاریندا میللی حرکتیمیزین خبرلرینی یایماق بوگونکو کیمی چتین اولمویا.

- بیرلیک و برابرلیکده چالیشماق: میللی حرکت ایچینده اولان انشقاقلار و بؤلونمهلر و میللتچیلرین آراسیندا یارانان آرالار سون ایللرین ان چوخ دانیشیلان قونولاریندان بیری ساییلیر. هامی بو فاصلهلرین آزالماسینی ایستهدیگی حالدا و بیرلشمه یه یؤنهلیک بیر سیرا چالیشمالارا رغمن تاسوفله پراتیک باشاری الده ائدیلمهمیشدیر. اورمو گؤلونون قوروماسینا اعتیراض اوچون چالیشمالاردا فرقلی دوشونجهلردن و چئشیدلی طیفلردن اولان میللی فعاللاریمیزی بیر یئرده و برابرلیکده گؤرمک چوخ سئویندیریجی ایدی. بلکه دئمک اولا سون اعتیراضلارین ان بؤیوک قازانجی همن بیرلیکده چالیشمالار دیر. یاخین کئچمیشده بیرلیکده چالیشمالار عمومن سیاسی فعالیتلر و هر طیفین منافعینی حفظ ائتمک آماجی ایله اولموشدور آنجاق بو دفعه تمام طیفلر هزینهلری عهدهلهنیب پایلاشماق هدفی ایله و داشی یئردن قالدیرماق اوچون وار گوجلرینی بیرلشتیرمک اوچون ایشبیرلیک ائلییردیلر. شخصلر، طیفلر، گروهلار و تشکیلاتلار بیر-بیرلرینه گووهنیب بیر-بیرنه آرخا دورماغی بیر داها تمرین ائلهدیلر. بونو سون اولانلارین ان بویوک قازانجی اولاراق دگرلندیرمهلییک.

اوست سطیلرده یازیلانلار نئچه هفته اؤنجه دن باشلایان اعتیراض حرکتلرینین قازانجلاری ایدی. آمما بوگون بونو دوشونمک لازیم دیر کی یاخین گلهجکده نهلر ائتمهلییک؛ آکسایالاری هانسی طرفه یؤنلندیمک لازیم دیر. اؤنوموزده نئچه سئچه نک وار:

1- اعتیراضلار بوتونلوکله دورسون: اورمو گؤلونون قوروماسی آذربایجان-ین دردی دیر. بو گؤلون قوروماسی آذربایجان-ین آرادان گئتمهسی و آذربایجان میللتینین معنوی و فیزیکی اؤلومو آنلامیندا دیر. بونلارا باخاراق اورمو گؤلونو قورتارماق آذربایجان-ین میللی مسئله سینه دؤنوشوب دور. اونون قوروماسینا اعتیراضی سوسدورماق هئچ دوغرو یانی یوخدور و هر آذربایجانلی بوگون گرک الیندن گلدیغی قدر اورمو گؤلونو قورتارماقدا چالیشا.

2- بوگونکو اعتیراضلار دوام ائدسین: بعضن خیابانی اعتیراضلارین دوام ائتمهسی حالدا آذربایجان میللتینین موجود تبعیضلر و ظولوملردن بیر یوللوق قورتورولماسی دوشونولوب دئییلیر. بو سونوجا او زامان چاتماق اولار کی یا ایران-ین مرکزیتچی اپوزوسیونو هابئله باشقا میللی حرکتلری آذربایجانلا بیرلیکده آیاقلانالار و یا آذربایجان تک باشینا حاکیمیتی یئنیب اؤز ایستکلرینین عملی اولماسینی باشارا. ایران-ین و ایران-دا کی سیاسی آخینلارین موجود دورومونا باخدیغیمیز زامان عرب باهاریندان اولگو آلینان یؤنتم ایمکانسیز گؤرونور نیه کی مرکزیتچی جریانلار عمومن منطقهای حرکتلرین وارلیغینی دانیرلار و یا اونلاری اؤز نفعلرینه قوللانماق و یا موصادیره ائلهمهیه چالیشیرلار. آیریجا ایران ایچینده اولان حرکتلرین مشترک نقطهلری چوخ آزدیر و بعضی حرکتلرین کف ایستکلری باشقا حرکتین سقف ایستکلرین آشیر. بونلارا باخاراق حتی تاکتیکی بیرلیگین ده یارانماسی ایمکانسیز گؤرونور. ایکینجی یونتمده ایسه آذربایجان تک باشینا بو قدار رژیمله ساواشیب اونو یئنمهلیدیر. بو یول سئچیلیرسه وئریلن شعارلاردا دگیشیکلیک یارانمالی و محوریت اورمو گؤلوندن میللی حرکتین بوتون ایستکلرینه یؤنلندیریلمهلیدیر.شعارلار و اعتیراضلارین محورینی دگیشمک نه قدر باشاریلی اولاربیلر سوروسونا جواب وئرمک چوخ چتین دیر و بویوک بیر سورو ایشارتی یارانیر. بونا علاوه بو باخیش ایندیکی دورومدا میللی حرکته آغیر هزینه لر تحمیل ائلییب و بلکه ایللر بویو ساغلانماز ضربهلر وورا. میللی فعالیمیزین توتولماسی مئیدانی حرکتلرده ده بیزی ضعیفلهدهبیلر و باشاریلی سونوجا چاتما احتمالیمیز چوخ دوشوک اولور. بونا علاوه هدفه چاتمادیغیمیز حالدا آذربایجان میللتی و میللی حرکت استهلاکی حالتده ضعیفلهنیب سارسیلیر و اونا گؤره خیابانی اعتیراضلارین گلهجکده تکرار ائدیلمهسی داها دا چتینلهشیر. باشاریلی اولدوغوموز حالدا دا اولن آذربایجان میللتینی سعادته طرف آپارابیلهجهییک می یوخسا یوخ سوروسو یارانیر و ثانیا معاصیر تاریخی بیر داها تکرار ائدیب ایران-ین بوتونلوگونون یوکونو یئنه آذربایجان-ا تحمیل ائتمیش اولوروق. بونلارا باخاراق بوگوندن سونرا خیابانی حرکتلرین دوامیندان، چوخ شئی الده ائدهبیلنمیهجهییک.

3- اعتیراض بیچیمی نین دگیشیلمهسی: اوستده گلن یازیلارا باخاراق هرنهدن اؤنجه خیابانی اعتیراضلاردا قازاندیقلاریمیزی قوروماق لازیمدیر. اورمو گؤلونون قوروماسینا قارشی دورماق آذربایجان-ین حیاتی اوچون ساواشماق دئمکدیر. اورمو گؤلونه اولان اعتیراضلاری یئنی بیچیمده دوام وئرمک و اعتیراضلارین فورمونو دگیشمک لازیم گؤرونور. ایندیکی دورومدا آذربایجان جامعهسینی هزینهلردن اولدوقجا اوزاق توتماق لازیمدیر. خیابانلاردا اولان اعتیراضلارین(اورمو گؤلو مسئله سینده) یئرینه، ایندیکی دوروم و قوشوللارا باخاراق، باشقا یول-یؤنتملری دوشونمک لازیمدیر. اؤرنک اوچون دولت تصویب ائتدیگی بودجه نین آذربایجان-دا تئزلیکله خرجلهنمهسینه چالیشماق و یا بین المللی مرجعلره موراجعت ائتمکله اورمو گؤلونون قوروماسینا اعتیراضیمیزی گوندمده ساخلاماق و س. بعضیلرینه گؤره بیلیم یوردلارین آچیلماسی ایله برابر بو اعتیراضلاری بیلیم یوردلارا داشیماق و اؤیرنجیسل تجمعلار قورماقلا اونا دوام وئرمک لازیم دیر. آمما بو یؤنتم اعتیراضلارین فورمونو دگیشمک دئییل بلکه یئرینی دگیشمک دیر و خیابانی اعتیراضلارین هزینهسی باشقا شکیلده اؤیرنجیلریمیزه تحمیل اولوب اؤیرنجی حرکتیمیزه ضربه ووراجاق دیر.

سون اعتیراضلار میللی حرکته یئنی تجروبه لر قازاندیردی. اومود اولونور بوندان سونرا کی حرکتلرده داها پیلانلی آددیملایاق کی داها آز هزینه لرله داها آرتیق باشاریللار الده ائدک. بوگون البته کی کئچن هفته لرده توتولانلاری اونودماماق و اونلارین آزادلیغینا چالیشماق هامیمیزین ایلک گؤره وی دیر. بوتون آذربایجان اوغروندا چالیشیب توتولانلارین آزادلیغینی اومود ائدیریک.

منافع و هزینه‌های نجات دریاچه ارومیه

ارک قالاسی — Tue, 13 Sep 2011 15:49:17 GMT

منافع و هزینه‌های نجات دریاچه ارومیه

حامد قدوسی

ارک قالاسی - دریاچه ارومیه در اثر فرآیندی که بخشی از آن بیش از یک دهه است آغاز شده در حال نابودی تدریجی است و وضعیت اضطراری آن سرانجام طرف‌های مختلف (دولت، مجلس، نهادهای غیردولتی و مردم) را به واکنش واداشته است.

منافع و هزینه‌های نجات دریاچه ارومیه

حامد قدوسی

این اولین دریاچه‌ دنیا نیست که خشک می‌شود. پیش‌تر از این دریاچه آرال که نسل قبل‌تر، اسم آن را به خوبی به خاطر دارد و چهارمین دریاچه بزرگ دنیا بود، خشک شده و نهایتا از بین رفت.

دریاچه ارومیه هم در گذشته وضعیت بحرانی را از سرگذرانده است. علاوه بر نوسانات دوره‌ای طبیعی، تغییرات آب و هوایی (که محصول رفتار بشر در تولید بیش از اندازه گازهای گلخانه‌ای است)، کاهش بارش و تغییرات جریان ورودی یا خروجی دریاچه‌های مختلف می‌تواند باعث این تغییرات شود. البته در مورد اینکه آیا احداث مجموعه سد‌های روی رودخانه عامل اصلی خشکی دریاچه است یا کاهش بارش و تغییرات آب هوایی باعث آن شده است، اختلاف نظر وجود دارد و این مقاله هم قصد ورود به آن را ندارد.
همانند مسائل دیگر با برخی اقدامات می‌توان تا حدی این روندهای مخرب را کند یا معکوس کرد. مثلا در سطح جهانی فعالیت‌های مختلفی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در جریان است. وقتی صحبت مداخله برای نجات محیط‌زیست می‌شود، سوالی که از دید سیاست‌گذاری اهمیت دارد این است که «ارزش حفظ منابع طبیعی از این جنس چقدر است؟». این سوال از این جهت جنبه عملی دارد که در روزهای اخیر خبرهای مختلف از تصمیمات محتمل و از جمله تخصیص بودجه‌های کلان برای نجات دریاچه می‌شنویم. طبعا هر کدام از این اقدامات نجات‌دهنده صرفا وقتی قابل دفاع خواهند بود که منبع محیط‌زیستی مورد نظر آن‌قدر ارزش داشته باشد. منطق اقتصادی حکم می‌کند که در همه این فعالیت‌ها از خود بپرسیم که آیا هزینه‌های حفظ محیط‌زیست بر منافع ناشی از آن برتری دارد یا نه؟ به عبارت دیگر، دوری از مطلق دیدن ارزش یک منبع طبیعی، اصرار نکردن بر حفظ آن به هر قیمتی و ارزیابی آن به عنوان یکی از ده‌ها عامل رفاه اجتماعی در کنار عامل‌های دیگر اولین قدم برای یک تحلیل عقلانی است.
در این تحلیل، طرف هزینه‌ها یک طرف مساله است. نجات دریاچه در هر صورت مستلزم افزایش درون‌ریز آب است که بخش مهمی از آن باید از آب‌های شیرین قابل شرب و کشاورزی پشت سدها تامین شود. ریختن آب به دریاچه یعنی صرف‌نظر کردن از ارزش این آب گرانبها در بخش‌های صنعت و کشاورزی و مصارف شهری است که یکی از نتایج مستقیم آن کاهش تولید کشاورزی، افزایش بیکاری و افزایش قیمت محصولات این بخش (خصوصا برای جمعیت محلی) و نیز کمبود آب شرب است. ضمن اینکه انتقال آب از مناطق دیگر کشور – که این‌روزها بحث آن داغ است- نه تنها مستلزم هزینه‌های سرمایه‌ای بسیار بالایی است، بلکه ظرفیت آبی و شرایط زیستی در آن مناطق را تحت تاثیر قرار داده و لذا ممکن است هزینه نجات دریاچه را به گردن ساکنان یا اکوسیستم این مناطق انداخته و صرفا صورت مساله را به جای دیگری منتقل کند.
این طرف هزینه‌ است، ولی از آن طرف بحث منافع حفظ دریاچه را هم داریم. متاسفانه برخلاف بخش هزینه‌ها که عمدتا جنبه ملموس و ریالی دارند، تخمین طرف منافع در تحلیل اقتصادی پروژه‌های نجات محیط‌زیست چندان سرراست نیست. عمده مشکل از اینجا ناشی می‌شود که منافع محیط‌زیستی لزوما در بازار خرید و فروش نمی‌شود و لذا قیمت مشخصی ندارند. البته در عمل با انواع روش‌ها این ارزش به صورت غیرمستقیم و از روی رفتارهای مصرف‌کنندگان و بهره‌وری تولید در فعالیت‌های اطراف منبع تخمین زده می‌شود. متاسفانه در بحث دریاچه ارومیه به دلیل ساختار ویژه بهره‌برداری از دریاچه که عمدتا مبتنی بر مراجعات فردی و غیررسمی گرد‌شگران محلی یا مناطق دیگر - و نه خدمات تجاری گسترده است – و نداشتن مدل مشخصی از تعامل دریاچه و اقتصاد کشاورزی منطقه چنین تخمین‌هایی بسیار مشکل است.
مشکل جدی‌تر این است که وقتی بحث نابودی یا نجات یک دریاچه بزرگ را مطرح می‌کنیم عملا با مساله اکوسیستم مواجه هستیم که ممکن است زنجیره‌ای از اثرات دور و نزدیک، در مقیاس زمانی و مکانی را در بربگیرد. به عنوان مثال از بین رفتن یک منبع بزرگ آب ممکن است سطح دما و الگوی بارش را در منطقه تغییر داده و اثر منفی روی کشاورزی این منطقه یا حتی مناطق دیگر برجای بگذارد. علاوه بر آن عبور آب شور دریاچه از لایه‌های مختلف باعث نمک‌گیری آن شده و ممکن است به تغذیه منابع آب شیرین زیرزمینی کمک کند. خشک شدن دریاچه ممکن است در بلندمدت باعث از دست رفتن منابع آب شیرین حتی در مناطق دوردست‌تر شود.
حیات گیاهی و جانوری موضوع دیگر بحث است. خوشبختانه در مورد دریاچه ارومیه خود دریاچه به غیر از آرتمیای مخصوص و منحصر به فردش زیستگاه اصلی موجودات دریایی دیگری نیست و لذا در این مورد خاص بحث انقراض گونه‌های کمیاب از اهمیت کمتری برخوردار است. ضمن اینکه به خاطر فقدان آبزیان خوراکی، فعالیت صیادی تجاری در این دریاچه وجود ندارد و این مورد از طرف منافع حذف می‌شود. البته دریاچه – خصوصا در یک دهه اخیر – مجموعه‌ای از سرمایه‌گذاری‌های گردشگری را در اطراف خود جذب کرده است که طبعا در این فرآیندآسیب جدی دیده‌اند.
داستان منافع نجات دریاچه در اینجا تمام نمی‌شود. یک اصل مهم در اقتصاد تغییرات اکوسیستمی، توجه به مساله ابهام (Ambiguity) و بحث برگشت‌ناپذیری است. اصطلاح فنی ابهام به شرایطی اشاره می‌کند که در آن نه تنها نتیجه یک فرآیند برای ما مشخص نیست بلکه نمی‌دانیم این فرآیند از چه الگوی تصادفی پیروی می‌کند و احتمال‌های ممکن برای حالت‌های مختلف آن چیست. بخش مهمی از این ابهام علاوه بر محدودیت دانش ما، به خاطر رفتار پیچیده سیستم‌های اکوسیستمی است که در آن گذر از یک وضعیت ممکن است زنجیره‌ای از اتفاقات را سبب شود که کل سیستم را در جهت کاملا غیرمنتظره‌ای پیش ببرد. از این جنس وقایع احتمالی را در مورد دریاچه ارومیه هم شنیده‌ایم: مثلا نمک ته‌نشین‌شده در بستر دریاچه ممکن است در طول زمان روی زمین‌های کشاورزی پراکنده شده و سطح وسیعی از زمین‌های قابل کشت را از بین ببرد.
مدل تصمیم‌گیری عقلانی در برخورد با چنین شرایطی اتکا به اصل احتیاط است. اصل احتیاط می‌گوید که وقتی نمی‌دانیم کدام مسیر پیش‌روی ما است، سیاستی را در پیش بگیریم که وزن بیشتری به منفی‌ترین نتایج می‌دهد. وقتی از این اصل پیروی کنیم، گاه می‌بینیم که صرف هزینه‌های قابل توجه برای نگهداشتن یک سیستم زیستی در وضعیت تعادل سابق آن ممکن است کاملا عقلانی باشد. به عبارت دیگر پیروی از این اصل منافع فعلی حفظ محیط‌زیست را برجسته‌تر می‌کند. به بحث احتیاط، این نکته را هم اضافه می‌کنیم که چون اکوسیستم‌های طبیعی منابع منحصر به فرد و کمیابی هستند ممکن است ارزش آنها از زاویه نسل‌های آینده بسیار بالا باشد. مصرف مادی بشر به صورت پیوسته در حال افزایش است ولی سرانه امکان محیط‌زیستی کاهش می‌یابد، لذا ممکن است نگهداری یک چنین منبعی در آینده بسیار ارزشمند باشد.
قصد این مقاله کوتاه صرفا برجسته کردن وجوهی از طرفین مساله و نه قضاوت در مورد سیاست بهینه است. متاسفانه پیگیری بحث‌های موجود در چند سال گذشته نشان می‌دهد که مدل‌ها و داده‌های فعلی ما برای ارزیابی همه‌جانبه دو طرف هزینه و منافع مساله کافی نیست. اصولا هم برخورد با چنین پدیده‌های چندوجهی نیازمند گفت و گو بین متخصصان حوزه‌های مختلف (اقلیم‌شناسان، متخصصان محیط‌زیست، اقتصاددانان، مهندسان، جامعه‌شناسان، متخصصان سیاست عمومی، نمایندگان جامعه محلی و ...) است. شرط لازم و ابتدایی برای چنین گفت و گویی پذیرش اصل تحلیل عقلانی و توجه همزمان به دوجنبه هزینه/فایده است. در ذیل این گفت‌و‌گوها است که عناصر مختلف هزینه/فایده مساله روشن‌تر شده و جامعه و سیاست‌گذار به یک تصمیم سنجیده و نیز راه‌حل‌های خلاقانه – احتمالا مبتنی بر ارتقای فناوری و بهره‌وری استفاده از منابع آبی - می‌رسد.

نصر نیوز

العطش، العطش- اسماعیل محمد ثانی

ارک قالاسی — Tue, 13 Sep 2011 15:45:25 GMT

نگاهی به وضعیت اورژانسی دریاچه ارومیه

اسماعیل محمد ثانی

ارک قالاسی - در شماره 268 مورخه 29/5/90 نشریه محترم رزق طی مقاله « نمک بر زخم دریاچه ارومیه نپاشید » به قلم جناب آقای سید فرداد پیمان، قید شده است که در موقع طرح مسئله دریاچه ارومیه در مجلس شورای اسلامی- یکی از نمایندگان، خطاب به نماینده ارومیه، گفته است که اگر مردم منطقه شما مدتی است مشکل زیست محیطی دارند جنوبی ها مدت ها است چنان مشکلی دارند، و نماینده دیگری نیز فرموده است به جای تخصیص بودجه به طرح انتقال آب به دریاچه ارومیه، به کشاورزان پول بدهید تا بروند کار دیگری انجام بدهند.

نگاهی به وضعیت اورژانسی دریاچه ارومیه

اسماعیل محمد ثانی

جناب آقای پیمان، به شرح مرقومه خودشان، جواب به حق و مختصر و مفید و صمیمی، در قبال اظهارات دو نفر نمایندگان مورد نظر مرقوم فرموده است، به طوری که پاسخ آقای پیمان، زبان حال تمام دل سوزان این مملکت است، ولی به نظر می رسد بهتر است قضیه به صورت مشروح تری، بررسی بشود، درست است که نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی، حق دارند در مورد مسایل مطروحه در آن جا، نظر و رای خود را اعلام دارند، البته بدیهی است که این آرا باید مبتنی بر رعایت مصالح عمومی و ملی و دراز مدت و استراتژیک کشور و مردم باشد، به نظر من در اظهار نظر دو نفر نماینده مورد بحث، برخلاف اهداف مزبور، عمل شده است، و لذا بنده به حکم آیه شریفه کلکم راع و کلکم مسئولٌ عن الرعیه و به عنوان یک ایرانی، حق دارم در خصوص مورد، اظهار نظر بکنم، اینک تحلیل قضیه:

1-نماینده ای که مملکت را به شمالی ها و جنوبی ها تقسیم کرده است باید می دانست که شمال و جنوب ایران، جدا از هم نیستند و شادی و غم تمام مردم و مناطق کشور از هم غیر قابل تفکیک است همه جای ایران سرای من است.

این گونه، منطقه بازی ها، و قطعه قطعه کردن کشور، آب به آسیای دشمن ریختن است، نماینده مجلس باید اصل 84 قانون اساسی را خوانده باشد که فرموده است: هر نماینده در برابر تمام ملت مسئول است. بنابراین فرمایشات ایشان باید در راستای تقویت وحدت ملی باشد، و صحبت از شمال یا جنوب، درست نمی باشد، پیام شهدا نیز تحکیم وحدت ملی و حفظ و نگهداری کشور در کلیت آن بود، سرداران بزرگ و سربازان غیرتمند آذربایجانی با آن که شهرهای خودشان توسط دشمن بعثی اشکال نشده بود به طوری که جناب آقای پیمان نوشته اند در راه تمامیت کشور اسلامی جان های شریف خود را ایثار کردند و صحبتی از شمال و جنوب بر زبان نیاوردند، جناب آقای نماینده ای که خود را نماینده جنوب می دانید نه کل کشور ( استنباط از فرمایشات خود شما ) اگر منطقه جنوب، مشکلی زیست محیطی دارد باید حل بشود، گریه آور است که جنابعالی به خاطر حل نشدن مشکلی در جنوب، مخالف حل مشکل دریاچه ارومیه بشوید، دریاچه ارومیه متعلق به تمام ایران و متاسفانه در حال جان کندن است مثل مریضی می ماند که به شدت و سرعت خون از بدنش جاری می شود.

چنین بیماری باید به صورت اورژانسی مداوا و معالجه شود، ولی معنای فرمایش شما این است که چون مریض من معالجه نشده است باید بیماری دریاچه ارومیه نیز معالجه نشود، چنین منطقی در هیچ جایی، قابلیت قبولی ندارد. دود خشک شدن این دریاچه به چشم همه ما خواهد رفت، و این سونامی بمب نمکی در حیات کل کشور تاثیر تخریبی وحشتناکی خواهد داشت. ذکر این نکته را بی مناسبت نمی دانم و آن این که کشور ما برای خواباندن گرد و خاکی که از عراق وارد کشورمان می شود برنامه هایی در حال تدوین دارد، در این صورت چگونه می توان متاسف نبود که نماینده ای در مجلس شورای اسلامی، در راه خنثی کردن این بمب نمکی، مخالفت بکند!

2-نماینده دیگری فرموده است که به جای تخصیص بودجه برای طرح انتقال آب به دریاچه ارومیه به کشاورزان پول بدهید بروند کار دیگری انجام بدهند. این فرمایش ایشان حرف های امیر عباس هویدا را به خاطر می آورد که گفته بود: برای ما کشاورزی مهم نیست ( نقل به مضمون ) پول دادیم از خارج موز وارد می کنیم.

همه می دانند حوالی دریاچه ارومیه، یکی از مراکز مهم تولید غله و انواع میوه جات کشورمان است. صدها هزار کشاورز زحمتکش، به تولید آذوقه و نیازهای خوراکی مردم، و در نتیجه کمک به اقتصاد و استقلال کشور مشغول هستند. این چگونه، منطقی است که وادار کنیم کشاورزان زمین های پربرکت خود را رها نموده بروند در شهرها سیگار فروشی یا قاچاقچی گری بکنند، چون غیر از کشاورزی تخصص دیگری ندارند در این صورت، مواد غذائی از کجا تامین خواهد شد، هر کسی که تا کلاس دوم ابتدایی درس اقتصاد خوانده باشد می داند که بخصوص در مواقع بحرانی و یا تجاوز خارجی ارزش مواد غذائی، بیش از سلاح های جنگی است ( چؤره ک بول اولارسا باسلیماز وطن ) و مواد غذائی را کشاورز تولید می کند نه سیگار فروش حاشیه خیابان ها، اکر در اثنای جنگ تحمیلی، کشور خارجی به ما مواد غذائی ندهد شکم رزمندگان را چگونه می توان سیر کرد، با شکم گرسنه نمی توان جنگید، در جنگ تجاوز کارانه صدام دیوانه علیه ایران، نان های لواش و کلوچه ها و فطیرها زنان روستاییمان و میوه جات و خشکبار تولیدی باغداران ما بود که قوت بازوی رزمندگان بود نه جعبه های پر از سیگارهای قاچاق سیگار فروشان کنار خیابان ها، این روزها فاجعه مردم سومالی جلوی چشممان است، مردم دسته دسته از گرسنگی تلف می شوند علتش این است که کشاورزی ندارند، با این حال شما عقیده دارند دریاچه ارومیه خشک شود و روستائیان بروند کارهای دیگر کاذب مشغول بشوند، کنده شدن کشاورزان از زمین های زراعی و باغات و جالیزها به ضرر اقتصاد و خودکفائی و استقلال و نیرومندی کشور است و لذا پیشنهاد جنابعالی با هیچ منطقی سازگار و پذیرفتنی نیست. زیرا که هیچ کشوری بدون کشاورزی و تولید مواد غذائی نمی تواند روی پای خود بایستد.

من به عنوان یک روستائی زاده که قدر آب و هوای لطیف و تمیز و پاکیزه . قدر عطر روح نواز لواش های دست پخته ننه ها، و طعم آجیل و خشکبار و تره بار و میوه جات اطراف دریاچه عزیز ارومیه را می داند از همه شما رهبر عزیزمان، رئیس جمهور محترم، نمایندگان مجلس وزرا، استاندارد، کارشناسان، دلسوزان و دلسوختگان و همه مردم شریف این کشور برای یاری دریاچه ارومیه استمداد می طلبم منطقه بازی ها و ندانم کاری ها و جناح بازی ها و خرده حساب ها را به کناری گذاشته و نگذاریم این دریاچه پربرکت که هدیه بزرگ الهی است از بین برود، خدا را که در آن بالا است ببینیم که همگی در مقابل او مسئول هستیم به خدا فکر کنیم و به مردم که امانت خدا در روی زمین است.

با احترام اسماعیل محمد ثانی (ممدلی)

قاضی بازنشسته دادگستری

پیوند قیام پنجم شهریور آذربایجان با قیام یکم مهر آذربایجان

ارک قالاسی — Tue, 13 Sep 2011 15:24:56 GMT

پیوند قیام پنجم شهریور آذربایجان با قیام یکم مهر آذربایجان

ارک قالاسی - نگاهی عمیق به قیام پنجم شهریور آذربایجان و پیوند آن با قیام پرشور آذربایجان در دوازدهم شهریور ماه نشان میدهد که آذربایجان خسته از استبداد، استعمار و استثمار دیگر نمیخواهد خشم خود را فرو خورده و به انتظار روزهای آینده نشسته و با خوش خیالی حرف های رژیم آپارتاید و شوونیسم فارس را به خود قبولانده و در نهایت خود را به ورطه ی نابودی اندازد. بلکه آذربایجان میخواهد تا زخم های کهنه را التیام بخشد، نه با خوش خیالی، بلکه با بینش عمیق و منطقی، آذربایجان میخواهد در این برهه از تاریخ اعتراض خود را نشان دهد، نه با سکوت، بلکه با فریادهای بلند برای به دست آوردن آزادی و حق تعیین سرنوشت ملی، آذربایجان میخواهد تا جهانیان فریادش را شنیده و به یاریش بشتابند نه چون خرداد 1385 بلکه چون پنجم و دوازدهم شهریور ماه 1390.

پیوند قیام پنجم شهریور آذربایجان با قیام یکم مهر آذربایجان

سرچشمه قیام آذربایجان را نه در کوچه و بازار تهران و رسانه های فارسی زبان بلکه باید در سازماندهی و مدیریت حساب شده ی رسانه های حرکت ملی آذربایجان جنوبی و فعالان پر انرژی حرکت ملی جستجو کرد. مدیاهای حرکت ملی آذربایجان جنوبی بخصوص تلویزیون Gun Az TV و وبسایتهای فعال حرکت ملی و فعالان فضای اینترنت بخصوص فیسبوک وظیفه ی خود را به خوبی در قبل از قیام پنجم شهریور آذربایجان و بعد از آن انجام داده و قدرت خود را در امر آگاهی بخشی و همراه کردن توده ی مردم با مدیاهای حرکت ملی و فعالان آن نشان داده و در نهایت ملت مبارز آذربایجان به دعوت مدیاهای حرکت ملی و فعالان حرکت ملی پاسخ مثبت داده و قدرت خود را در اقسا نقاط آذربایجان به نمایش گذاشتند.

در یادداشت این هفته سایت اؤیرنجی خواهد کوشید تا ضرورت پیوند قیام پنجم شهریور آذربایجان با قیام یکم مهر آذربایجان را به عموم ملت مبارز آذربایجان بخصوص فعالان حرکت ملی آذربایجان جنوبی یاد آوری نموده و اهمیت یکم مهر ماه را به همگان گوشزد از جمله فعالان حرکت ملی گوشزد کند.

عدم رای مجلس به طرح دو فوریتی نجات دریاچه اورمیه در واقع تیر خلاصی بر خوش بینی همه ی آذربایجانیان و دیگر تورکان ایران بود. ریشه ی به وجود آمدن فضای اعتراضی و قیام آذربایجان برای حفاظت از دریاچه اورمیه را نه در روزهای اخیر بلکه باید در گردهمایی باشکوه 13 فروردین 1389 جستجو کرد. در 13 فروردین 1389 فعالان حرکت ملی با توجه به شرایط آن روزها و به امید اینکه تظاهرات و گردهمایی مسالمت آمیز در پل میانگذر دریاچه اورمیه و در نقطه ای خارج از شهر از طرف حاکمیت با ملایمت و منطق روبرو خواهد شد، اقدام به طراحی و در نهایت عملی کردن تجمع و گردهمایی 13 فروردین کردند که متاسفانه با خشونت تمام از جانب رژیم آپارتاید سرکوب شد. نکته خنده دار و تاسف آور برای رژیم فاشیستی – مذهبی ایران این بود که نیروهای ضد ملت و یگان ویژه را به نقطه ای در خارج از شهر و مابین جاده ی تبریز – اورمیه انتقال داده بود تا به گمان خود مانع از برگزاری تجمع و گردهمایی آذربایجانیان شود حال آنکه در پل میانگذر دریاچه اورمیه نه ساختمانی بود که یگان ویژه از آن محافظت کند و نه مکان امنیتی یا سیاسی بود که از دست دادن آن منجر به خطر افتادن نظام ولی فقیه شود. حضور گسترده ی ماموران دولت از سازمان های مختلف نظامی و اطلاعاتی و دستگیری دهها آذربایجانی در آن روزها نشان داد که حاکمیت بیش از هر چیز از یک کلمه وحشت دارد و آن کلمه ، کمله ی پر از معنا و مفهوم تورک است.کلمه ای که قریب یکصد سال است که رژیم ها و دولت های مختلف حاکم بر ایران سعی در محو کردن آن داشته و دارند. آری به درستی که تنها یک کلمه است که لرزه بر جان حاکمیت می اندازد و آن یک کلمه همین کلمه ی تورک است. تورک بودن یعنی هویتی ویژه داشتن، یعنی دارای زبانی خاص بودن ، یعنی تاریخی پرافتخار سرشار از مبارزه در راه آزادی و حق و عدالت داشتن، تورک بودن یعنی ستار خان بودن ، یعنی شیخ محمد خیابانی بودن ، یعنی حیدرخان عمواوغلی بودن یعنی پیشه وری بودن یعنی مبارزه در راه آزاذی آذربایجان، تورک بودن یعنی ... از طرف دیگر تورک بودن در ایران یعنی شهروند درجه دوم بودن، یعنی تحقیر شدن، یعنی بی بهره بودن از ابتدایی ترین حقوق یک انسان. حال اگر این تورک به خودآگاهی برسد و اعتماد به نفس ملی را کسب نماید آنگاه تبدیل به خطرناکترین عامل برای رژیم آپارتاید میشود. چرا که انسان خودآگاه و دارای اعتماد به نفس ملی را نمیتوان به بردگی گرفت و استثمار کرد. چنین انسانی حتی اگر زبان مادری خود را نتواند صحبت کند باز به یک چیز مینازد و آن شناختی است که از خویش، هویت فردی و هویت ملی خویش دارد، آری انسان خودآگاه به شناخت خویش مینازد. همین شناخت سبب بیداری فردی و ملی در افراد جامعه شده و رفته رفته دنبال راهی برای احقاق حقوق ملی میگردد تا بتواند به آرامش روحی و فکری دست یابد.

شروع قیام پنجم شهریور آذربایجان آن هم از شهر اورمیه ، شهری که مردم آن به رفتاری نرم ، ملایم و مهربان با تمامی انسان ها از اقوام ، ملل و مذاهب مختلف مشهورند نه تنها تعجب رژیم آپارتاید بلکه چه بسا تعجب تمامی شهرهای آذربایجان را برانگیخت. متاسفانه به دلیل نبود آگاهی از اهمیت ژئوپلوتیک و سیاسی – نظامی آذربایجان غربی بخصوص مرکز آن یعنی شهر اورمیه، همیشه مردم این شهر از سوی دیگر شهرهای آذربایجان مورد مؤاخذه قرار گرفته اند که چرا اجازه داده اند تا کردهای اطراف به این منطقه مهاجرت کرده و باعث به وجود آمدن خطرهای احتمالی در حال و آینده شوند. شناخت و آگاهی دقیق نشان میدهد که این امر نه با خواست مردم اورمیه و دیگر شهرهای آذربایجان غربی بلکه طبق سیاستهای کثیف و مکارانه ی حاکمیت و در طول زمان و آرام آرام انجام شده است. فعالانی که در شهر اورمیه فعالیت دارند یا به اوضاع و احوال این شهر واقفند به درستی میدانند که این شهر یکی از خط مقدم های مبارزه با رژیم آپارتاید است و مردم آن بخصوص فعالان آن میکوشند تا تمام توان خود را در جهت احقاق حقوق پایمال شده ی آذربایجان به کار گیرند. طبیعی است که در خط مقدم جنگهای سخت و نرم تلفات و برد و باخت های بیش از جاهای دیگر باشد.

قیام پنجم شهریور به وضوح نشان داد که این مدیاها هستند که میتوانند انعکاس دهنده و هدایت کننده ی جریانهای سیاسی – اجتماعی در جهان داخل و خارج یک سرزمین باشند. انعکاس جهانی قیامهای پنجم و دوازدهم شهریور بدون شک قابل قیاس با قیام خرداد 1385 نیست. به خوبی میتوان دریافت که در قیام شهریور آذربایجان رسانه ها و مدیاهای حرکت ملی پیشرفت قابل توجهی داشته و تا آنجا که توانستند کوشیدند تا اخبار آذربایجان و انعکاس آن در مدیاهای بین المللی و دیگر کشورها را به استحضار جهانیان رسانده و نقش بسیار مثبت و تحسین برانگیری در رشد و پویایی حرکت ملی آذربایجان جنوبی بازی کنند.

قیام شهریور آذربایجان از این لحاظ که یک قیام زیست محیطی با ریشه های تاریخی اعتراض به آپارتاید در ایران است یک قیام استثنایی در تاریخ آذربایجان ، ایران و حتی خاورمیانه محسوب میشود. خوشبختانه ملت مبارز آذربایجان به خوبی توانسته تا به امروز به مدیریت قیام های شهریور پرداخته و از سانسور، بایکوت و تحریف شدن آن ممانعت به عمل آورد. با توجه به اینکه در یادداشت پیشین به نکات مهم قیام پنجم شهریور پرداخته شده بود ، اینجا به ذکر یکی از این نکات و تجزیه – تحلیل آن پرداخته میشود.

همانگونه که در یادداشت پیشین به صراحت گفته شد، قیام شهریور آذربایجان پتانسیل تبدیل شدن به یک قیام همه جانبه در سراسر آذربایجان و ایران را دارد. با توجه به نزدیک شدن یکم مهر ماه ، ماه آغاز به کار مدارس و دانشگاهها ، سایت اؤیرنجی از عموم فعلان حرکت ملی انتظار دارد تا با یاری و همفکری و همدلی هم ، بتوانند پیوند دهنده ی قیام پنجم شهریور آذربایجان با قیام یکم مهر آذربایجان باشند. مطمئنا قیام یکم مهر میتواند سراسر آذربایجان را دربر گرفته و علاوه بر طرح خواسته های مرتبط با احیای دریاچه اورمیه ، به طرح خواسته های ملی آذربایجانیان و تورکان دیگر مناطق ایران بپردازد. روزهای باقی مانده فرصت بسیار مناسبی است تا فعالان حرکت ملی در شهرهای مختلف با روشهای متفاوت و البته با حفظ امنیت خود و دیگر فعالان حرکت ملی ، به آگاهی بخشی مردم پرداخته و آنان را برای قیام یکم مهر ماه آماده کنند. اهمیت قیام یکم مهر ماه می تواند بیشتر از قیام شهریور آذربایجان باشد. مدیاهای حرکت ملی ، احزاب ، گروهها و تشکیلات سیاسی ، فرهنگی و... حرکت ملی آذربایجان جنوبی بایستی با اتحاد و همدلی هم فضای اعتراضی شهریور ماه را تا یکم مهر ماه حفظ کرده و در نهایت قدرت آذربایجان را در یکم مهر ماه به نمایش گذارند.

از هم اکنون میتوان با ارسال اخبار ، مقاله و ... به زبان های مختلف من جمله زبان انگلیسی عمق آپارتاید را در ایران به رسانه های مختلف جهان شناساند. فعالان حرکت ملی بایستی بکوشند تا از طریق ارسال مئیل ، تماس تلفنی ، مصاحبه ی حضوری و... در خارج از ایران ، مدیاهای بین المللی را با فضای مبارزاتی آذربایجان آشنا سازند. فرصت بدست آمده یکی از استثنایی ترین فرصت های تاریخ آذربایجان است و آذربایجانیان و دیگر تورکان ایران میتوانند با پیوند قیام شهریور آذربایجان به قیام یکم مهر آذربایجان یکی از استثنایی ترین رویدادهای تاریخی آذربایجان را رقم زده و حرکت ملی را در رسیدن به اهداف خود بیش از پیش یاری نمایند.

سایت اؤیرنجی از عموم ملت فهیم و مبارز آذربایجان دعوت می کند تا از هم اکنون با پخش تراکت ، اعلامیه ، پوستر و... فضای قیام یکم مهر ماه را آماده کرده و با اتحاد و همدلی در کنار هم و رور در روی رژیم آپارتاید و سیاست های تبعیض آمیز آن قرار گیرند.

اویرنجی

خشکاندن دریاچه اورمیه یعنی شلیک

ارک قالاسی — Sat, 10 Sep 2011 15:59:44 GMT

خشکاندن دریاچه اورمیه یعنی شلیک

تیر خلاص به شقیقه آذربایجان

بابک آذری

ارک قالاسی - دریاچهٔ اورمیه دارای ۱۰۲ جزیره‌است که همهٔ آن‌ها از سوی سازمان یونسکو به عنوان اندوختهٔ طبیعی جهان به ثبت رسیده‌اند و از طرف دیگر آذربایجان از مراکز کشاورزی و دامداری در ایران محسوب می شود با خشک شدن دریاچه ی اورمیه اراضی کشاوزی در آذربایجان مبدل به شوره زار خواهد شد و در نتیجه تولید مواد غذایی مثل سیب زمینی ، گندم و مواد گوشتی ممکن نخواهد بود و آذربایجان به جای تولید کننده ی مواد غذایی به مصرف کننده مبدل خواهد شد طبیعی است این امر در بازار جهانی از نظر کمیت و قیمت روی محصولات غذایی تاثیر منفی خواهد داشت .

خشکاندن دریاچه اورمیه یعنی شلیک

تیر خلاص به شقیقه آذربایجان

بابک آذری

افزون بر این با شوره زار شدن اراضی آذربایجان احتمالا ١٤ میلیون نفر مجبور به ترک آذربایجان خواهند شد اکثریت آنان به نقاط دیگر در ایران خواهند رفت اما در عین حال تعدادی هم خواهند کوشید به کشورهای همسایه و در بهترین حالت خودشان را به کشورهای اروپایی، آمریکا، کانادا و استرالیا برسانند از اینروست که به نظر بسیاری از کارشناسان خشک شدن دریاچه ی اورمیه امر داخلی ایران محسوب نمی شود و از نظر ماهیت مشکل بین المللی است در چارچوپ ایران نیز دریاچه اورمیه با جزایر خود و اراضی کشاورزی و دامداری ثروت ملی و طبیعی محسوب می شوند و طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی دولت موظف به پاسداری از آن می باشد اصل پنجاه قانون اساسی جمهوری چنین مقرر می دارد« در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسلهای بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می‌گردد. از این رو فعالیتهای اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است » براساس اصل پنجاه قانون اساسی سازمان حفاظت از محیط زیست بوجود آمده است که یکی از دوایر حکومتی محسوب می شود و وظیفه اصلی آن مراقبت و پیشگیری از تخریب وآلودگی محیط زیست در ایران می باشد.

چرا حکومت مرکزی به وظایف قانونی خو عمل نمی کند؟

کنفوسیوس می گوید «حرفهای سیاستمداران را بشنوید اما بر اساس اعمالشان قضاوت کنید» اگر عمل را ملاک قضاوت قرار دهیم هم در زمان رژیم پهلوی و هم در زمان حکومت اسلامی، حکومتهای مرکزی در رابطه با آذربایجان سیاست مهاجرت اجباری را تعقیب کرده اند برای درک بهتر این موضوع باید قدری به عقب باز گردیم. رضا میرپنج بعد از کودتای نظامی و برقراری رژیم پهلوی با الگو قرار دادن ملت فارس پروژه یکسان سازی ملتها را در ایران عملی کرد و ملتی بنام ملت ایران اختراع شد در سال ١٩٤٥ میلادی برقراری حکومت ملی در آذربایجان به رهبری پیشه وری بیش از اندازه رژیم پهلوی را ترساند چون آذربایجان با اراضی پهناور و جمعیت زیاد عملا خطری بسیار جدی برای ثبات حکومت مرکزی و تمامیت ارضی ایران محسوب می شد از اینرو زمینه سازی برای مهاجرت آذربایجانیها به مناطق فارس نشین به سیاست استراتژیک رژیم پهلوی مبدل گردید چون مهاجرت انبوه آذربایجانیها به مناطق دیگر هم خطر آنانرا نسبت به حکومت مرکزی کاهش می داد و از طرف دیگر استحاله ی آنان خصوصا فرزندانشان را در درون ملت فارس آسانتر می کرد البته رژیم پهلوی این سیاست را به تقلید از استالین در ایران بکار بست استالین در شوروی سابق بیش از ٦ میلیون نفر را مجبور به مهاجرت کرد و با این کار موفق شد کنترل حزب کمونیست را در بعضی از مناطق غیر روس نشین افزایش دهد متاسفانه در حکومت اسلامی هم زمینه سازی برای مهاجرت آذربایجانیها به مناطق دیگر به سیاست استراتژیک حکومت اسلامی مبدل شده است و در نتیجه میلیونها نفر آذربایجانی تدریجا آذربایجان را ترک کرده اند در سال ١٩٩١ میلادی آذربایجان شمالی بعنوان کشوری مستقل به عضویت سازمان ملل پذیرفته شد و از طرف دیگر جنبش هویت طلبی در آذربایجان جنوبی در زمانی کوتاه رشد چشمگیری یافت وقوع این اتفاقات باعث شد تبدیل اراضی آذربایجان به شوره زار و مهاجرات اجباری میلیونها نفر آذربایجانی در دستور کار رژیم قرار گیرد برای رسیدن به این هدف بیش از سی سد بر سر راه رودخانه هایی که به دریاچه اورمیه می ریزند ساخته شد هر کسی بخوبی می داند اگر مسیر رودخانه ها به طرف دریاچه ای مسدود شوند آن دریاچه خشک خواهد شد بنابراین رژیم ایران با مسدود کردن آب مورد نیاز دریاچه اورمیه عمدا باعث خشکی آن می شود در واقع رژیم با خشکاندن دریاچه اورمیه سیاست استعماری خود را وارد فاز نهایی کرده است خشک شدن دریاچه اورمیه را می توان به تیر خلاصی تشبیه کرد که به سر آذربایجان شلیک می شود.

رژیم ایران با خشکاندن دریاچه اورمیه به اهداف زیر خواهد رسید

١- با خشک شدن دریاچه اورمیه، وزش باد چند میلیارد تن نمک را در اراضی آذربایجان پخش خواهد کرد و آذربایجان مبدل به شوره زار خواهد شد.

٢- به نظر پاره ای از متخصصان با خشک شدن دریاچه اورمیه به همراه نمک بعضی از مواد شیمیایی هم در اراضی آذربایجان پخش خواهد شد که برای سلامت انسانها مضر هستند واحتمال دارد باعث شود بعضی از اطفال آذربایجانی بصورت معلول بدنیا آیند.

٣- دریاچه اورمیه باعث می شود دمای هوا درآذربایجان ملایم باشد با خشک شدن دریاچه اورمیه، آذربایجان از نظر دمای هوا حالت کویری پیدا خواهد شب هنگام هوا خیلی سرد و روزها خیلی گرم خواهد بود و افزون بر این گرم شدن دمای هوا روی منابع آب شیرین در آذربایجان تاثیر منفی خواهد داشت.

٤- هر ساله از کشورهای خارجی و دیگر نقاط ایران برای دیدن دریاچه اورمیه به آذربایجان سفر می کنند در واقع دریاچه اورمیه از نظر جاذبه ی توریستی نقش پر اهمیتی را ایفا می کند و باعث شده است هتلها، رستورانها و در بخش حمل و نقل برای تعداد زیادی شغل و منبع در آمد ایجاد شود طبیعی است با خشک شدن دریاچه اورمیه، آذربایجان یکی از مهمترین جاذبه های توریستی خود را از دست خواهد داد وباعث افزایش بیکاری خواهد شد.

٥- بنظر کارشناسان سیاسی با خشک شدن دریاچه اورمیه بطور تدریجی و سیستماتیک، آذربایجانیها را در استانهای نظیر استان خوزستان، لرستان، سیستان و بلوچستان اسکان خواهند داد مهاجرت میلیونها نفر آذربایجانی بطور پراکنده به نقاط مختلف باعث خواهد شد خطر آذربایجانیها بر علیه حکومت مرکزی بطور فزاینده ای کاهش یابد و از طرف دیگر رژیم ایران با ایجاد تضاد و درگیری در بین آذربایجانیهای مهاجر و افراد بومی مثل عربها، بلوچها و لرها کنترل بهتری روی آنان خواهد داشت.

آیا می توان به وعده های رژیم ایران اعتماد کرد؟

رژیم برای اثبات حسن نیت خود در رابطه با دریاچه اورمیه قبل از هر چیز باید سدهایی را که آبشان به دریاچه اورمیه ختم می شود باز کرده و به این وسیله دریاچه اورمیه را از حالت احتضار نجات دهد و در مرحله ی بعدی به متخصصان بین المللی از جمله متخصصان آلمانی اجازه دهد به آذربایجان سفر کرده و با همکاری متخصصان ایرانی برای نجات دیارچه اورمیه در دراز مدت طرح مشخصی را ارائه دهند اما در عمل رژیم ایران عکس این کار را می کند رژیم ایران از باز کردن سدهایی که آبشان به دریاچه می ریزد امتناع می کند و درعین حال اظهارت کارشناسان بین المللی را مغرضانه و توطئه استکبار بر علیه حکومت اسلامی می داند این نوع طرز رفتار بخوبی نشان می دهد رژیم قصد دارد دریاچه اورمیه را بخشکاند و برای رسیدن به این هدف از سیاست شلاق و شیرینی بهره می جوید از یک طرف کسانی را که در شهرهای اورمیه و تبریز دست به تظاهرات زده اند قوم پرست و بزهکار نشان می دهد تعداد زیادی را دستگیر، زخمی و حتی چند نفر را به قتل می رساند و از طرف دیگر رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست اعلام می کند برای احیای دریاچه اورمیه ٩٥٠ میلیارد تومان اعتبار اختصاص داده شده است در واقع رژیم ایران با سیاست شلاق و شیرینی می کوشد افکار عمومی را درآذربایجان تحت کنترل خود قرار داده و از این طریق هیجانات مردم را بکاهد و با گذشت زمان از حساسیت مردم نسبت به خشک شدن دریاچه اورمیه کاسته شده و آنرا بعنوان یک فاجعه ی طبیعی پذیرا باشند اما مردم بجای وعده های رژیم به حافظه ی تاریخی خود اعتمادمی کنند در ایران مشکلی بنام پروژه های ناتمام وجود دارد اغلب پروژه ای برای اجرا مورد قبول دولت واقع می شود و برای اجرای آن بودجه ای هم در نظر گرفته می شود اما عملی شدن آن پروژه ممکن است دهها سال طول بکشد برای مثال ساختن پل میانگذر اورمیه بیش از سی سال طول کشید بنابراین اعتماد به وعده های دولت چیزی جز حماقت نیست.

آیا می توان جلو خشکاندن دریاچه ی اورمیه را گرفت؟

فقط مردم آذربایجان با حضور در خیابانها و با برگزاری تظاهرات اعتراضی می توانند رژیم ایران را مجبور به عقب نشینی کنند و دریاچه اورمیه را نجات دهند بر اساس حساب دو دو تا چهارتا یعنی با منطق ریاضی می توان این نتیجه را گرفت اگر حتی دهها هزار تن آذربایجانی توسط رژیم زخمی و یا کشته شوند اما جلو خشکاندن دریاچه اورمیه گرفته شود ما طرف برنده این بازی سیاسی بحساب می آییم چون به نظر تمام متخصصان با خشک شدن دریاچه اورمیه میلیونها تن آذربایجانی صدمه جانی و مالی خواهند دید و احتمالا ١٤ میلیون مجبور به مهاجرت خواهند شد در اینجا باید توجه داشت رژیم ایران به چند دلیل نمی تواند دهها هزار تن را زخمی و یا به قتل برساند.

اولا خشکی دریاچه اورمیه بعنوان یک معضل بین المللی در مرکز توجهات بین المللی قرار دارد و اخیرا بعضی از سیاستمداران اروپایی از جمله رهبر حزب سبزها در آلمان خواستار جلوگیری از خشک شدن دریاچه اورمیه و آزادی دستگیر شدگان در تظاهرات اورمیه و تبریز شد از اینرو افزایش خشونت از طرف رژیم نسبت به تظاهر کنندگان باعث خواهد شد جامعه جهانی واکنش تندی بر علیه رژیم ایران نشان دهد رژیم از تکرار تجربه کشورهای عربی در ایران بیمناک است بنابراین با ادامه تظاهرات و بحرانی شدن اوضاع تن به عقب نشینی خواهد داد.

ثانیا کابوس وحشتناک رژیم ایران نظامیان آذربایجانی است تجارب تاریخی نشان می دهد در شرایط بحرانی و خیزش های انقلابی و مردمی، بسیاری از نظامیان به مردم ملحق می شوند برای مثال بعد از انقلاب درجدال حزب خلق مسلمان با حکومت مرکزی بسیاری از نظامیان جانب مردم را گرفتند اخبار رسیده از تظاهرات پنجم و دوازدهم شهریور در شهرهای اورمیه و تبریز نشان می دهد که در بعضی از قرارگاههای نظامی، آذربایجانیها در رابطه با دریاچه اورمیه شعارهایی را سر داده اند و بعضی ازماموران افراد دستگیر شده را به گوشه ای برده و به آنان گفته اند ما را ببخشید ما اسیر این لباس نظامی هستیم سپس افراد دستگیر شده را آزاد کرده اند ادامه تظاهرات مردمی در آذربایجان و اعمال خشونت از جانب رژیم ایران باعث خواهد شد پاره ای از نظامیان آذربایجانی به مردم بپیوندند در آنصورت ممکن است کنترل اوضاع از دست رژیم خارج شود احتمالا رژیم برای حفظ بقای خود تن به این ریسک نخواهد داد اگر تظاهرات مردمی دوام پیدا کند رژیم با چرخش ناگهانی برای تخفیف هیجانات مردمی تن به اجرای بعضی از خواسته های مردمی خواهد داد.

ثالثا ادامه تظاهرات مردمی، رژیم را با بحران کنترل مواجه خواهدکرد برای رژیم ایران امکان ندارد دهها هزار نفر را زندانی کرده و هر روزه نیروهای خود را با قیام احتمالی بطور آماده باش نگه دارد گاندی در مرحله ای از مبارزات آزادیخواهانه از مردم دعوت کرد بطور مداوم دست به تظاهرات بزنند و زندانها را پر کنند و استعمارگران را با بحران کنترل مواجه سازند این تاکتیک مبارزه مفید بود و انگلستان را مجبور به عقب نشینی در برابر مردم کرد طبیعی است با ادامه تظاهرات در آذربایجان امکان دارد دامنه تظاهرات مردمی به دیگر نقاط ایران هم کشیده شود و رژیم ایران بطور جدی با بحران کنترل روبرو گردد پس ازاین نقطه نظر هم می توان نتیجه گرفت با ادامه تظاهرات مردمی رژیم ایران مجبور به عقب نشینی در برابر مردم خواهد شد.

انتقال اب رود ارس به دریاچه اورمیه

ارک قالاسی — Sat, 10 Sep 2011 15:55:22 GMT

انتقال اب رود ارس به دریاچه اورمیه

نه عملی است و نه علمی

ف. اردبیلی

ارک قالاسی - حکومت ایران که به شدت دنبال گروه و یا فردی خارج از دایره خودیها برای مقصر جلوه دادنش در قتل دریاچه اورمیه میباشد اخیرا در تبلیغات خود به صورت مستقیم و غیر مستقیم تردید منطقی وزیر محیط زیست آذربایجان در قبال انتقال اب از رود ارس به دریاچه اورمیه را در بوق کرده است.

انتقال اب رود ارس به دریاچه اورمیه

نه عملی است و نه علمی

ف. اردبیلی

در واقع ایران که طی 20 سال گذشته با ساخت 40 سد و حفر 20 هزار چاه عمیق در اطراف دریاچه و نیز احداث خیانت بارترین پل تاریخ توسط مافیای حاکم؛ از بیست سال پیش کمر به قتل دریاچه اورمیه بسته است تمامی راههای معقول را کنار گذاشته و صرفا جهت تبلیغات به دنبال انتقال اب از صدها کیلومتر دورتر به دریاچه اورمیه و یا کار نه چندان مفید بارور کردن ابرها است.

اولا اینکه احداث چنین کانالی به دست کم 7 سال زمان نیازمند است. طی این مدت دریاچه حتما خشکیده است.

دوما اینکه بخش بزرگی از این آب تا به دریاچه اورمیه برسد خشک خواهد شد!

سوما اینکه انتقال این آب سبب کاهش شدید اب در مسیر رودخانه شده؛ موجب خشکیدن تمامی حوضه آبریز رود ارس خواهد شدو به این ترتیب مشکل بزرگ دیگری به وجود خواهد آمد.

چهارما اینکه ترکیبات آب رود ارس با آب رودخانه هایی که به دریاچه اورمیه می ریزند متفاوت است و این امر سبب مرگ بیش از پیش اکوسیستم طبیعی منطقه خواهد شد.

پنجما اینکه چرا رژیم دریچه سدهای مخربش را باز نمی کند و یا این سدها ویرانگر محیط زیست را تخریب نمی کند؟

ششما اینکه چرا حکومت اپارتاید تاکنون حتی یک نفر را به خاطر این جنایت و خیانت بزرگ محاکمه نکرده است؟

هفتما اینکه چرا خامنه ای ساکت است و هیچ نمی گوید؟

راستی باز هم بپرسیم چرا دریچه سدها باز نمی شود و به جای آن می خواهند وعده سر خرمن دهند!!!

طوفانهای وحشتناک نمک در راه است

ارک قالاسی — Sat, 10 Sep 2011 15:42:33 GMT

فاجعه دریاچه ارومیه آغاز شد:

طوفانهای وحشتناک نمک در راه است

ارک قالاسی - اعتماد نوشت:سال های سال است که هر از چند گاهی نام دریاچه ارومیه به دلایل مختلف بر سر زبان ها جاری می شود، زمانی به جهت جذابیت های زیست محیطی و طبیعت بکرش و زمانی هم به دلیل نقش رابطش میان دو شهر تبریز و ارومیه و پلی که از ابتدای انقلاب توسط شهید کلانتری وزیر وقت راه و ترابری کلنگ آن بر زمین خورد تا چند سالی که به دلیل عدم توجه جدی به این دریاچه و البته تصمیمات متناقض مدیریتی جام مرگ را به لب گذاشته و بنا به گفته کارشناسان تا چند سال دیگر، به جای دریاچه ارومیه فقط کویری نمک سود باقی خواهد ماند.

فاجعه دریاچه ارومیه آغاز شد:

طوفانهای وحشتناک نمک در راه است

با این حال و با وجود گذشت بیش از 15 سال از هشدارهای جدی درباره نابودی این دریاچه به جهت فعالیت های عمرانی بالادست این دریاچه که منجر به کم آبی و حتی خشک شدن برخی نقاط این دریاچه شده است، اما به دلیل اجرایی نشدن یک طرح عملی برای برون رفت این تالاب از وضع بحرانی موجب شده دریاچه ارومیه رفته رفته تبدیل به شوره زاری بیش نشود.

البته تاکنون و در میانه سال های متوالی از بی توجهی به این دریاچه که زمانی جزو لیست بزرگ ترین دریاچه های جهان قرار داشت موجب شده تا حتی طرح ها و ایده های مختلف کوتاه مدت هم نتواند جان این دریاچه را نجات داده و رفته رفته بر وضع وخیم فعلی آن بیفزاید.

برای حل مشکل دریاچه ارومیه که طرح هایی همچون بارورسازی ابرها، انتقال آب بین حوزه یی، اجرای طرح های آبیاری تحت فشار با هدف کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی و... با اعتبارات کلان به تصویب رسید ولی موانع زیادی از جمله عدم اجرای کارشناسی و کمبود اعتبار بر سر راه اجرایی شدن این طرح ها موجب شده تا دریاچه ارومیه از حالت نقاهت به شرایط وخامت وارد شود.

عدم اختصاص حقآبه دریاچه ارومیه از رودخانه ارس، حضور تیم بارورسازی ابرها در آذربایجان غربی شرقی، بی توجهی به نقش استفاده از آب های زیرزمینی و کاهش منابع ورودی به دریاچه ارومیه، بالابودن میزان تبخیر آب، کاهش بارندگی ها و احداث سدها از جمله مشکلاتی است که مسوولان از مهم ترین علل بحرانی شدن دریاچه ارومیه عنوان می کنند اما متاسفانه تاکنون راهکارهای عملی که برای برون رفت از این مشکلات طراحی شده قربانی بروکراسی های اداری یا مانورهای تبلیغاتی و رسانه یی برخی مسوولان و دستگاه های اجرایی ذی ربط شده است.

تاکنون بیش از 47درصد دریاچه ارومیه به شوره زار تبدیل شده و با ادامه این روند تا چهار سال دیگر این دریاچه از روی نقشه ایران محو می شود.

مسوولان در این رابطه راهکارهایی را بررسی کرده اند که به شرط انجام، از این فاجعه جلوگیری خواهد شد. این روزها شاهد تولید انبوه خبر و گزارش درباره کفن پوش شدن و خون گریستن نگین آذربایجان هستیم.

هر کسی دغدغه یی دارد و از منظری به موضوع می نگرد. اما قهر طبیعت به انتظار ما نمی نشیند و دریا، آرام آرام پای پس می کشد از این معرکه ها. 15سالی از نخستین هشدارها گذشته و 10سالی می شود که دریا در راهی که در پیش گرفته، مصمم تر از پیش شده است.

آنها که باید خود پاسخگو باشند، گوی سبقت از دیگران ربوده اند در انتقاد، و در انبوه خبرها و مصاحبه هایشان خبر از سربرآوردن بحران می دهند، اما کمتر می گویند که چرا چنین شده است و تا به حال که متخصصان هشدار می دادند، چرا توجهی نکرده اند. چرا که این دریاچه و رودخانه های مشابه در این یکی دو سال به این روز نیفتاده است و نبود نگاه دقیق و بروکراسی های دست و پا گیر موجب شده تا دریاچه ارومیه و زاینده رود به این روز بیفتد. سال 75-74 اولین استارت خشکسالی

از سال آبی 75-74 تاکنون رقوم ارتفاعی سطح تراز آب دریاچه ارومیه سیر نزولی پیدا کرده و در طول سال های اخیر آب دریاچه بیشتر از شش متر کاهش داشته است.

محمدباقر صدوق، معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست ضمن بیان اینکه: «واقعیت این است که طبیعت با کسی شوخی ندارد و دریاچه ارومیه در صورتی که اقدام جدی برای نجات آن صورت نگیرد خشک می شود.» اعلام کرده است ادامه این وضع و خشک شدن دریاچه ارومیه بیش از ؟میلیارد تن نمک بر جای خواهد گذاشت که به صورت گرد و غبار و توفان بر سر مردم این ناحیه می ریزد و این بحران تنها گریبان آذربایجان را نمی گیرد، بلکه تمام مناطق کشور را تحت تاثیر خود قرار خواهد داد.

توفان های نمک علاوه بر مزارع حاشیه دریاچه، زندگی بیش از شش میلیون نفر در اطراف این منطقه را تهدید و به گسترش بیماری ها و آسیب های جسمانی و از بین رفتن هزاران هکتار از جنگل های منطقه منجر خواهد شد. که از این حیث کشاورزان دغدغه های فراوانی در ذهن دارند چرا که هم اکنون نیز با تغییر شرایط دریاچه و شوره زار شدن نقاطی از آن با هر وزش باد، چشم های نگران کشاورزان به نمک هایی است که بی مهابا بر روی زمین هایشان جا خوش می کنند و کم کم زمین های کشاورزی نیز با نمک سود شدن تبدیل به کویری خشک خواهد شد.

متاسفانه در سال های اخیر پدیده گرد و غبار از کشورهای عربی مشکلات زیست محیطی زیادی برای بخش ها و مناطق مختلف کشور به وجود آورده است، به گفته کارشناسان در صورت نابودی دریاچه ارومیه که برخی مسوولان زیست محیطی مدت زمان آن را سه الی چهار سال تخمین زده اند شاهد هجوم توفان نمک در بخش های مختلفی از کشورمان خواهیم بود.

در حال حاضر بروز پدیده گرد و غبار در کشورهای عربی ناشی از بی توجهی مسوولان این کشور به محیط زیست بوده و کم توجهی به وضع فعلی دریاچه ارومیه مشکل مشابه بحران گرد و غبار در منطقه از جمله توفان نمک را به وجود می آورد.

در صورت بروز توفان نمک نه تنها کشور بلکه کشورهای منطقه ازجمله جمهوری آذربایجان، ارمنستان، گرجستان و... نیز با مشکلات زیست محیطی مواجه می شوند. صرفه جویی آب در بخش کشاورزی و استفاده از آبیاری تحت فشار در حال حاضر حلقه مفقوده یی است که نمی توان گفت مورد بی توجهی بلکه کم توجهی قرار گرفته است چرا که اجرای این طرح با توجه به اهمیتی که دارد رضایت بخش نبوده و باید با شتاب هر چه سریع تر اجرایی شود، استاندار آذربایجان غربی در این زمینه نیز گفت: با تصویب اخیر دولت نیز سهم کشاورزان در مناطق محروم برای توسعه آبیاری تحت فشار حذف شده که این موضوع نیز در تسریع در اجرای طرح های آبیاری تحت فشار موثر خواهد بود. جرگه یی که فاتحه خوان دریاچه و رود خانه ها شد

البته نباید جایگاه سد سازی را نادیده گرفت، همان سدهایی که زمانی ایران را به جرگه سدسازان جهانی وارد کرد امروز بلای جان رودخانه ها و دریاچه ارومیه شده و سهم قابل توجهی در خشکی این رودخانه ها و دریاچه بازی می کنند به گونه یی که بنا به گفته کارشناسان یکی از دلایل بروز وضع بحرانی دریاچه ارومیه، ساخت سدهای متعدد روی رودهایی است که به این دریاچه منتهی می شوند که البته همین دلیل باعث خشک شدن رودخانه زاینده رود نیز شده است و امروز زاینده رود به جای جریان آب، باد را در خود روان می کند و تا چندی دیگر و بعد از برگزاری مراسم خشک شدن دریاچه ارومیه ظاهرا باید برای سی وسه پل و پل خواجو و دیگر پل های تاریخی که به دلیل جاری نبودن آب در حال خراب شدن هستند بگیریم. پل کلانتری هم در خطر

البته شواهد امر نشان می دهد که ساخت پل کلانتری که خود زمانی دلیلی برای خشک شدن دریاچه ارومیه اعلام شده بود در شرایط فعلی با خشک شدن بیشتر دریاچه و پایین آمدن آب دریاچه، این پل نیز در معرض خطر قرار گرفته و برخی کارشناسان خبر از خرابی این پل بعد از خشک شدن دریاچه می دهند. 15رودخانه دایمی به دریاچه ارومیه می ریزند که تاکنون روی این رودخانه ها 36 سد ساخته اند، 12 سد نیز در دست ساخت هستند و 40سد دیگر نیز برای ساخت و احداث در دست برنامه ریزی هستند.

یعنی88سد مانع از جاری شدن رودخانه ها به سوی دریاچه ارومیه و رسیدن آب به درون آن می شوند. برای مثال فقط بر یک رودخانه منتهی به آن (به نام آجی چای) 22 سد احداث شده است و به این ترتیب دیگر آبی باقی نمی ماند که به آن دریاچه وارد شده و باعث ادامه حیاتش شود. سدسازی روی رودخانه های زرینه رود، سیمینه رود، گدار و باراندوز با هدف تولید برق سبب شده عمق آب در این دریاچه از 16 تا 22 متر به کمتر از پنج متر برسد. ظرفیت سد های استان یک میلیارد و 700 مترمکعب است و در سال های آینده این میزان به چهار میلیارد مترمعکب افزایش می یابد.

پس از چندین دهه تحسین سدها به عنوان شاهکارهای مهندسی، اکنون نگاه انتقادآمیزتری نسبت به این سازه ها ظهور کرده است و تلاش های مردمی برای برچیدن سدها، با هدف احیای رودخانه ها و احقاق حقوق جوامع متاثر رو به فزونی است. فعالان این عرصه، سدهایی را هدف می گیرند که اثرات منفی اجتماعی و زیست محیطی آنها همچنان تداوم دارد و نتوانسته اند وعده های اقتصادی خود را عملی کنند.

درباره وضع سدها در حوزه آبخیز دریاچه ارومیه، اخیرا وزیر نیرو اعلام کرده است: مطالعه روی سدها در بالادست دریاچه ارومیه برای رفع مشکلات زیست محیطی و کم آبی این دریاچه متوقف و از اولویت ردیف اجرایی خارج شده اند. مجید نامجو در پاسخ به سوالی درباره وضع طرح های بالادستی وزارت نیرو در اطراف دریاچه ارومیه اظهار داشت: «در کارگروهی که دولت برای دریاچه ارومیه تشکیل داد، مصوب شد برای رفع مشکلات زیست محیطی و کم آبی این دریاچه تا زمانی که وضع دریاچه به تعادل برسد، این وزارتخانه طرح های بالادستی خود را در این منطقه متوقف کند. بر اساس برنامه ریزی های انجام شده فعلامطالعه روی آن سدهایی که در بالادست دریاچه ارومیه قرار دارند، متوقف و از اولویت ردیف اجرایی خارج شده است.

اورمو گؤلونون قوروماسی بؤلگه

ارک قالاسی — Thu, 8 Sep 2011 19:59:47 GMT

اورمو گؤلونون قوروماسی بؤلگه

اؤلکه لرینده ده ضرر وئرجک

ارک قالاسی - بو ائکولوژی فلاکتین فسادلاری تورکییه نی و قوزئی آذربایجان بؤلگه‌لرینی ده وورا بیلر. باشقا سؤزله، اورمو گؤلونون پروبلئمی تک گونئی آذربایجان مسئله‌سی دئییل. دونن دونیا آذربایجان‌لی‌لاری کونقرئسی‌نین گونئی آذربایجان نماینده‌لیگی دالغا گنج‌لر حرکاتی و وطنداش همری‌لیگی پارتیاسی سبایل تشکیلاتینین ایشتیراکی ایله اورمو گؤلونون قوروماقدا اولماسینا اعتراض اولا‌راق ایرانین باکی سفیرلیگی قارشی‌سیندا اعتراض آکسیاسی کئچیریب.

اورمو گؤلونون قوروماسی بؤلگه

اؤلکه لرینده ده ضرر وئرجک

بو، ایران سفیرلیگی قارشی‌سیندا سون بیر نئچه گونده ایکینجی آکسیا‌دیر. آکسیادا اورمو گؤلونون قوروما پروسئسینه ایران حاکمیتی‌نین لاقئید موناسیبتینه اعتراض بیلدیریلیب، عینی زاماندا گونئی آذربایجان تورک‌لرینه دستک نوماییش اولونوب.

اونلارجا آکسیا ایشتیراک‌چی‌سی سفیرلییه دوغرو یوروش ائده‌رک، اورمو گؤلونون ائکولوژی قزا‌دان خلاص ائدیلمه‌سی طلبی ایله شوارلار سسلندیریب. اونلار "خزردن اورمویا سو!"، "آذربایجان بیر اولسون، پایتاختی تبریز اولسون!"، "بوتؤو آذربایجان اورمونی خلاص ائده‌جک!" شوارلاری سسلندیریب‌لر.

آکسیا ایشتیراک‌چی‌لاری ژورنالیست‌لره بیلدیریب کی، اورمو گؤلونون خلاص ائدیلمه‌سی طلبی ایله گونئی آذربایجاندا اعتراض آکسیا‌لاری زامانی 500 آذربایجان‌لی فال ساخلانیب. 7 نفر قتله یئتیریلیب. میللی دوشونجه‌سینه گؤره توتولان گونئی‌لی‌لرین آزادلیغا بوراخیلماسینی طلب ائدن آکسیا‌چی‌لار آزربایجانین بوتؤو‌لوگو، اورمو گؤلونون خلاصی یؤنونده ده شوارلار سسلندیریب‌لر.

آکسیا باشلایان‌دان آز سونرا پولیس اعتراضچی‌لاری سفیرلیگین قارشی‌سین‌دان اوزاقلاشدیریب. ساخ‌لانان یوخ‌دور. آکسیا ایشتیراک‌چی‌لارینین بیاناتیندا دئییلیر کی، ایران رئژیمی اورمو گؤلونون قوروماسینا گؤز یومماقلا ائکولوگیایا بؤیوک زیان وورور، گونئی آزربایجانین بیر گوشه‌سینی شورانلیغا، اینسان یاشامایان بوش بیر سهرایا چئویرمک ایستییر.

"ایران پارلامئنتی اورمو گؤلونون قورودولماسینا راضی‌لیق وئرمکله 35 میلیونلوق آذربایجان خالقینی تحقیر ائدیب. موللا رئژیمی آذربایجان‌لی‌لارین میللی و مدنی حاق‌لاری اوزره هئچ زامان عدالت‌لی فرمان وئرمه‌ییب، اونلاری دایم باسقی آلتیندا ساخلاییب. تئهران رئژیمینه اعتراض ائدیر، حبسده اولان‌لارین آزادلیغا بوراخیلماسینی و اورمو گؤلونون حیاتا قایتاریلماسینی طلب ائدیریک"، - دئیه سندده قئید ائدیلیر.

اورمو گؤلونون 60 فایزی‌نین آرتیق قورودوغو بیلدیریلیر. ائکسپئرت‌لر خبردارلیق ائدیرلر کی، احتیاط تدبیرلری گؤرولمه‌سه، گؤل تام مهو اولا‌جاق. اونلارین فیکرینجه، گؤل سو منبع‌لری‌نین توکنمه‌سی و قئیری-ائففئکتیو سو ایداره‌چی‌لیگی اوزون‌دن قورویور. گونئی آذربایجان‌لی‌لار اورمو گؤلونون قورودولماسینا، اونلارین یوزلرجه کندی‌نین بو تورپاق‌دان کؤچورولمه تکلیف‌لرینه اعتراض اولا‌راق نه واخت‌دان بری‌دیر آکسیا‌لار کئچیریرلر.

دونن یاییلان معلومات‌لارا گؤره، اورمییه گؤلونون قوروماسینا و ایران پارلامئنتی‌نین گؤلون قوروماسینین قارشی‌سینین آلینماسی ایله باغ‌لی تکلیف ائدیلن لاییهنی رد ائتمه‌سینه اعتراض نوماییش‌لری‌نین ایکینجی دؤنمی باشلایا بیلر.

بونون اوچون گونئی آزربایجانین موختلیف شهرلرینده خالقا مراجعت‌لر و بیانات یاییلیر. آذربایجان‌لی سیاسی فال‌لار - تبریز، اردبیل، اورمو، پارساباد، موغان و دیگر شهرلرده بیانات‌لاری یایان‌لار ایسه توتولوب. تبریزین "تراکتور" فوتبول کومانداسینین طرفدارلاری آدین‌دان دا بیر بیانات یاییلیب. ادعا ائدیلیب کی، "ایران حاکمیتی قصداً اورمو گؤلونو قوروتماق ایستییر". بیاناتدا فوتبول فانات‌لاری شنبه گونو اینسان‌لاری تبریزده اعتراض آکسیاسینا قوشولماغا چاغیریر.

میللی حرکات آدین‌دان موختلیف شهرلرده اعتراض نوماییش‌لری‌نین داوامی اوچون مویین مکان‌لار نظرده توتولوب. اورمو شهرینده کاشانی، اتایی، بئست، خییام و ایمام خیابان‌لاری، ایالت و ویلایتی-فقیه میدان‌لاریندا اعتراضلار کئچیریلمه‌سی پلانلاشدیریلیر.

تئهران‌داکی آذربایجان‌لی فال‌لار دا ایمام حسین و آزادی میدانی آراسیندا اعتراض نوماییشی کئچیرمیی نظرده توتور. ایران آذربایجانینین بؤیوک شهرلرین‌دن علاوه، ساراب کیمی کیچیک شهرلرده ده اعتراضلارا حاضرلیق گئدیر.

ایران آذربایجان‌لی‌لاری ائ-مایل و اینتئرنئت سایت‌لاریندا بیانات یایماقلا بعضی خاریجی اؤلکه‌لرده ده آکسیا‌لار کئچیریلمه‌سینی پلانلاشدیریر. ایسوئچده یاشایان آذربایجان‌لی‌لار قوتئنبئرق شهرینده سئنتیابرین 4-ده توپلانتی کئچیره‌جک. آنکارادا ایران سفیرلیگی قارشی‌سیندا پیکئت اولا‌جاق. باکیدا ایران سفیرلیگی قارشی‌سیندا یئنی اعتراضلارین اولاجاغی اعلان ائدیلیب.

ایراندا یاشایان ائتنیک فارس‌لارین بیر قروپو دا بیانات یاییب و اونلار دا آذربایجان‌لی‌لارین طلب‌لرینی مدافعه ائدیر. فارس میللیتین‌دن اولان قروپ‌لار دا آذربایجان‌لی‌لارین آکسیا‌لارینا قاتیلا‌جاق‌لارینی بیلدیریب. اما "ایرانی-میللی" آدلی سیاسی تشکیلاتین خاریجی بؤلمه‌سی بیاناتیندا "بؤلوجولوک سیاستینی" خاطیرلادیب و اورمو گؤلون‌دن بؤلوجولویه بهانه کیمی ایستیفاده اولوندوغونو ادعا ائدیب.

یاشیل حرکاتلا باغ‌لی اینتئرنئت سایت‌لاریندا یاییلان بیانات‌لاردا آذربایجان‌لی‌لارین آکسیا‌لاری دستک‌لنیر و بو گونو "ایراندا اولان آزلیق‌لارین حمایه گونو" آدلاندیریب‌لار.

بو آرادا اورمو‌داکی اعتراض آکسیا‌لاریندا توتولان‌لارین آزادلیغا بوراخیلماسی باره‌ده ضدیت‌لی خبرلر وئریلیر. یئرلی ساکین‌لرین معلوماتینا گؤره، توتولان‌لاردان 150 نفر آزاد ائدیلیب. آنجاق خبر رسمی و موستقیل خبر آگئنت‌لیک‌لری طرفین‌دن تصدیقلنمه‌ییب و ایران رسمی‌لری بو باره‌ده هر هانسی معلومات وئرمیر. توتولان فال‌لار شرقی و قربی آذربایجان رادیو و تئلئویزیا‌لاریندا تحقیر ائدیلیر. دیگر طرف‌دن، آذربایجان‌لی سیاسی، مدنی و اطراف موهیت فال‌لاری ادعا ائدیر کی، آوقوستون 27-دکی اعتراض نوماییش‌لرینده 300-دن چوخ آدام توتولوب.

خبرلرده بیلدیریلیر کی، نوماییشی داغیتماق اوچون اورمو پولی‌سی گؤزیاشاردیجی قاز، اودلو سلاح و دینک‌لردن ایستیفاده ائدیب. ادعا اولونور کی، توتولان‌لارین بیر حیسه‌سی یارا‌لانان‌لاردیر. اونلار خسته‌خانا‌دان توتولوب.

فرانسادا یاشایان، اصلن ایران‌دان اولان سوسیولوق سید پئیوندی ادعا ائدیر کی، اورمو گؤلو شرقی و قربی آذربایجان‌لی‌لار اوچون کیم‌لیک مسئله‌سی‌دیر و بو اعتراضلارین کؤکونده سیاسی و اجتماعی مسئله‌لری تاپماق اولار: "محض بو سبب‌دن آذربایجان‌لی‌لارین رئاکسیاسی حددن آرتیق گوج‌لو اولوب. اصلینده، آذربایجان‌لی‌لار ادالتسیزلیگین قارشی‌سیندا اعتراضلارینی بیلدیریر".